Саха сиригэр 4099 ыал «Үйэ Оҕолоро» тус сыаллаах хапытаалы, иккис оҕо төрөөтөҕүнэ эрэгийиэннээҕи ийэ хапытаалын уонна 2026 сыл бастакы аҥарыгар элбэх оҕолоохтор «Дьиэ кэргэн» өрөспүүбүлүкэтээҕи ийэ хапытаалын туһаммыттара. Үп-харчы олорор усулуобуйаны тупсарыыга, оҕолору үөрэтиигэ, дьиэ кэргэни чэбдигирдиигэ ыытылынна, диэн иһитиннэрэр Саха сиринээҕи үлэ министиэристибэтэ.
Таатта улууһун Ытык Күөл сэлиэнньэтигэр Мироновтар дьиэ кэргэттэрин олохторо тубуста. Наталья Ивановна, Николай Евгеньевич уонна кинилэр үс оҕолоро Айсен, Анелия уонна саҥа төрөөбүт Алиса бэйэлэрин дьиэлэрин тутан, массыына атыылаһар кыахтаннылар.
Мироновтар историялара иккис оҕоҕо эрэгийиэннээҕи ийэ хапытаалын уонна үһүс уонна кэлин оҕолор төрүүллэригэр «Дьиэ кэргэн» өрөспүүбүлүкэтээҕи ийэ хапытаалын көмөтүнэн кыаллыбыта, үбүн-харчытын дьиэ-уот тутуутугар уонна тырааныспар атыылаһыыга ороскуоту компенсациялыырга ыыппыттара.
«Бу үп биһиэхэ чааһынай дьиэ тутуутугар олус көмөлөстө, — диэн Наталья Миронова үөрүүтүн үллэстэр. — Биһиги өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбатын маннык өйөбүл иһин олус махтанабыт. Бу биһиги оҕолорбут кэскиллэрин тутарга кыах биэрэр элбэх оҕолоох ыалларга чахчы биллэр көмө».
Ыалы өйөөһүн Россия Президенин ыйааҕынан бигэргэтиллибит Россия сайдыытын национальнай сыалын ахсааныгар киирэр. Өрөспүүбүлүкэтээҕи өйөбүл дьаһаллара демографическай бэлиитикэ атын эйгэлэрин барытын бигэргэтэллэр уонна федеральнай эйгэлэри эбэн биэрэллэр. 2024-2025 сылларга Саха сиригэр ыалы өйүүр дьаһаллары кэлимник тупсарыыга көспүттэр.
«Судаарыстыбаннай Думаҕа оҕолоох ыаллары өйүүр дьаһаллары кэҥэтиигэ туһуламмыт сокуону тупсарыыга тиһиктээх үлэ ыытыллар. Дойду субъектара федеральнай көҕүлээһиннэри бэйэлэрин көдьүүстээх бырагыраамаларынан толороллор. Саха сиригэр оннук ордук элбэх. «Үйэ Оҕолоро» тус сыаллаах капитал, «Дьиэ кэргэн» өрөспүүбүлүкэтээҕи ийэ хапытаала уонна да атын дьаһаллар курдук төлөбүрдэр ыалларга олох саамай суолталаах соруктарын быһаарарга — дьиэ-уот усулуобуйатын тупсарарга, оҕолор үөрэхтэрин төлүүргэ, доруобуйаларын туһугар кыһанарга уонна иитиигэ сөптөөх усулуобуйаны тэрийэргэ көмөлөһөллөр. Төрөппүттэр сарсыҥҥы күҥҥэ эрэллэрин билэн, судаарыстыба эппиэтинэстээх түгэҥҥэ өйүүргэ бэлэм буоларын биллэхтэринэ, оҕо төрүүр туһунан быһаарыыны хорсуннук ылыналлар. Өйөбүл механизмнара салгыы да тиийимтиэ, ирдэбиллээх буолан, биһиги ыалларбыт дьиҥнээх наадыйыыларыгар эппиэттииллэрэ наадалаах», — диэн бэлиэтээтэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин РФ Судаарыстыбаннай Думатын депутата Галина Данчикова.
Төрөөһүнү үрдэтиигэ уонна элбэх оҕону элбэтиигэ туһуламмыт эрэгийиэн дьаһаллара комплекстара «Үйэ Оҕолоро» хапытаал, дьиэ кэргэни тэрийиигэ эдэр паараларга 50 тыһыынча солкуобай төлөбүр, өрөспүүбүлүкэтээҕи «Дьиэ кэргэн» ийэ хапытаала уо.д. а. Элбэх оҕолоох дьиэ кэргэттэри дохуоту аахсыбакка эрэ өйүүр эбии дьаһаллар эмиэ бааллар.
Саха сиригэр ыалы өйүүр үлэ дойду президенэ Владимир Путин көҕүлээбит «Дьиэ кэргэн» национальнай бырайыагын, «Дьиэ кэргэни өйөөһүн», «Элбэх оҕолоох дьиэ кэргэн», «Ийэ уонна оҕо аймаҕы харыстааһын», «Саастаах көлүөнэ» уонна «Дьиэ кэргэн сыаннастара уонна култуура инфраструктурата» федеральнай бырагыраамалар чэрчилэринэн ыытыллар.
Өрөспүүбүлүкэ Уһук Илиҥҥэ инники күөҥҥэ сылдьар уонна төрөөһүнүнэн дойду бастакы уон эрэгийиэнигэр киирэр. Саха сирин бюджет ороскуотун аҥара бүгүн оҕолоох ыаллары үөрэхтээһиҥҥэ, култуураҕа, доруобуйа харыстабылыгар уонна өйөөһүҥҥэ туһуланар. Бырагыраама 2022 сыллаахха үлэҕэ киириэҕиттэн Саха Өрөспүүбүлүкэтин 44 744 ыала эрэгийиэн баһылыга Айсен Николаев олохтообут «Үйэ Оҕолоро» тус сыаллаах хапытаалын ылбыттара. 2977 ыал 2025 сыллаахха «Дьиэ кэргэн» өрөспүүбүлүкэтээҕи ийэ хапытаалын ылбыта. Тохсунньу 1 күнүттэн 2025 сыллаахтан бу дьаһалы үһүс, төрдүс уонна хас биирдии кэлин төрөөбүт оҕо эбэтэр иитэ ылбыт дьиэ кэргэҥҥэ эмиэ көрүллэр. Урут бу төлөбүр үһүс оҕо төрөөтөҕүнэ эрэ бэриллэрэ.
