18 От ыйа 18.07
  • 18°
  • $ 88,09
  • 96,3

Ыам ыйын 7 күнэ. Араадьыйа күнэ - Бикипиэдьийэ

09:01, 07 мая 2021
Текст:
Читайте нас на
Яндекс Новости
ЯДВ

1895 сыллаахха Петербурга нуучча физига уонна электротехнига Александр Попов араадьыйа прототиибин көрдөрбүт.

1924 сыллаахха хотону балаҕантан араарарга агитациялыыр «Ыраас олох» уопсастыба тэриллибит. Биир сылынан бу уопсастыба сыалын-соругун ситиспит буолан эһиллибит.

2000 сыллаахха Владимир Путин Арассыыйа бэрэсидьиэнин быһыытынан бастакы инаугурацията буолбут.

Бу күн саха бастакы идэтийбит живописеһа Иван Попов, биология дуоктара Владимир Андреев, эбээн тылын учуобунньуктарын ааптара Александра Кейметинова төрөөбүттэр. 


Бэлиэ күннэр:

Арассыыйаҕа, Арменияҕа, Белорусияҕа Араадьыйа күнэ

Түбэлтэлэр:

  • 1253 — Монгуолларга баран иһэн Константинопольга кыстаабыт Франция хоруолун Людовик IX посольствота салгыы айаҥҥа туруммут. Баһылыктара — францисканец манаах Гильом де Рубрук (Guillaume de Rubrouck). Айанньыттар Волга алын тардыытыгар бастаан Бату хаан уолугар Сартакка, онтон Бату хааҥҥа бэйэтигэр сылдьыбыттара, онтон Ураал өрүһү нөҥүөлээн Алатау хайаларын аннынан айаннаан, Балхаш уонна Алаколь күөллэр аттыларынан ааһан, Монголияҕа киирбиттэрэ, салгыы улуу хаан Мункэ (Мэҥэ) киин куоратыгар Каракорумҥа тиийбиттэрэ. Рубрук хаалларбыт оччотооҕу кэм туһунан суруйуулара уһулуччу суолталаахтар, чинчийээччилэр кинини Марко Полону кытта тэҥнииллэр.
  • 1744 — Елизавета Петровна ыраахтааҕы суутунан өлөрүүнү тохтоппут.
  • 1826 — Михаил Сперанскай баһылыктаах Арассыыйа импиэрийэтин сокуоннарын бастакы толору хомуурунньугун суруйуу үлэтэ саҕаламмыт (1826—1830).
  • 1875 — Нуучча-дьоппуон сөбүлэҥинэн Курил арыылара Японияҕа бэриллибиттэр, Сахалины Арассыыйа ылбыт.
  • 1883 — үс өҥнөөх (маҥан, халлаан күөх, кыһыл) былаах Арассыыйа импиэрийэтин официальнай былааҕынан буолбут.
  • 1895 — Петербурга нуучча физига уонна электротехнига Александр Попов араадьыйа прототиибин көрдөрбүт.
  • 1904 — Арассыыйа импиэрийэтигэр литва тылынан латыынныы алпаабытынан бэчээти бобуу суох гыныллыбыт (1864 сыллаахха бобуллубута); билигин бу күн сыл ахсын Литваҕа Бэчээт төннүүтүн күнэ бэлиэтэнэр.
  • 1924 — Хотону балаҕантан араарарга агитациялыыр «Ыраас олох» уопсастыба тэриллибит. Биир сылынан бу уопсастыба сыалын-соругун ситиспит буолан эһиллибит.
  • 1934 — Биро-Биджан национальнай оройуона Дьэбириэй автономиялаах уобалаһа диэн ааттаммыта. Манна, Кытай кыраныыссатыгар, сэбиэскэй былаас дьэбириэйдэри хомуйан олохсутар санаалааҕа.
  • 1971 — Лиэнскэй Нөөрүктээйититтэн төрүттээх ойуур үлэһитэ Кирилл Попов Социалистыы Үлэ дьоруойа буолбут. Сэрии кэмигэр разведкаҕа отделение хамандыырынан сулууспалаабыт киһи. Оҕото ахтарынан, сэрии туһунан наһаа хараастан кэпсиирэ, сэриилээх киинэлэри отой сөбүлээбэтэ үһү. Кулаактаммыт аҕатын туһунан ыйбатаҕын иһин 60-с сылларга баартыйатыттан уһуллубут, дуоһунаһыттан ууратыллыбыт түгэннээх эбит.
  • 1985 — ССРС Миниистирдэрин сэбиэтэ «Арыгылааһыны, алкоголизмы кыайыы, самогону көөнньөрүүнү төрдүттэн суох гыныы» диэн ааттаах № 410 уураах таһаарбыт.
  • 1992 — Арассыыйа уонна Казахстаан бэрэсидьиэннэрин ыйаахтарынан РФ уонна Казахстаан сэбилэниилээх күүстэрэ олохтоммуттар.
  • 1992 — Латвияҕа Латвия солкуобайа олоххо киирбит.
  • 1992 — Арассыыйаҕа буокка уонна испиир көҥүл сыанаҕа атыыланар буолбут.
  • 2000 — Владимир Путин Арассыыйа бэрэсидьиэнин быһыытынан бастакы инаугурацията буолбут.

Төрөөбүттэр:

  • 1840 — Чайковскай Пётр Ильич (1893 өлб.), нуучча композитора, педагог, дирижёр, муусука кириитигэ.
  • 1861 — Рабиндранат Тагор (1941 өлб.), Ииндийэ суруйааччыта, бэйиэт, бөлүһүөк, Нобель бириэмийэтин лауреата (1913).
  • 1874 — Боотуруус Чөркөөҕөр Иван Попов (07.05.1874—1945) — Саха АССР норуодунай худуоһунньуга, саха бастакы идэтийбит живописеһа.
  • 1907 — Владимир Андреев — РСФСР уонна Саха АССР наукаларын үтүөлээх диэйэтэлэ, ССРС Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата, биология дуоктара, профессор (өлб. 1987).
  • 1947 — эбээн тылын учуобунньуктарын ааптара СӨ үтүөлээх учуутала Александра Кейметинова төрөөбүт. Суруйбут кинигэлэрин Магадаан, Камчаатка, Хабаровскай кыраай уонна Чукотка оскуолаларыгар туһаналлар.

Өлбүттэр:

Следите за самым важным и интересным в Telegram-канале и WhatsApp-группе ЯСИА