Саха сиригэр тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктанааччылар 2026-2027 с.с. кыстыгар бэлэмнэнэ сылдьаллар. Сүөһү, сылгы кыстыыр усулуобуйатын тэрийиигэ олохтоох бүдьүөккэ үбү-харчыны түҥэтии туһунан өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбатын дьаһалын оҥкула сөбүлэһиигэ турар. 2026 сылга эрэгийиэн тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтигэр аграрнай салааны өйүүргэ барыта 10 млрд солк. тахса үп көрүллүбүт диэн ЯСИА-ҕа иһитиннэрдилэр.
Тыа хаһаайыстыбатын табаарын харчы уонна эргиэн отчуотун дьаһайар салаата көрдөрөрүнэн, 2025 сылга өрөспүүбүлүкэҕэ тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын орто сыаната 10% улаатта. Уматык-оҕунуох матырыйаалларыгар, хомунаалынай өҥөлөрүгэр уонна үлэ төлөбүрүгэр ороскуот ордук биллэрдик улаатта. Онуоха судаарыстыба өйөбүлүн дьаһаллара тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктанааччылар барыыстарын 2% кэриҥэ туталлар.
Сылгы иитиитэ
Саха сиригэр сылгы ахсаана 2026 сыл түмүгүнэн 168 тыһыынча төбө — былырыыҥҥытааҕар 2,4%- нан элбэх. Балаҕан ыйын 9 күнүнээҕи туругунан бары хаһаайыстыбаларга 64945 убаһа төрөөтө, ити былырыыҥҥы көрдөрүүттэн 6,4% кыра. Биэ төрөөһүнэ 57,4% тэҥнэстэ, сыл анараа өттүгэр 59,1%.
Сылгы иитиитин сайыннарыыга быйыл федеральнай уонна өрөспүүбүлүкэтээҕи бүдьүөттэн 651 мөл.солк., оттон 2025 сылга 674,6 мөл. солк. көрүллүбүт. Биэни иитиигэ 349,8 мөл.солк. көрүллүбүт (биир төбө орто кээмэйэ 5 тыһыынча солкуобай), племенной биэ төбөтүн иитиитэ — 54,2 мөл. солк. Бу хайысхаҕа ыстаапка орто кээмэйэ 6,1 тыһ солк-тан 10 тыһ солк диэри улаатта.
45,8 мөл.солк. сылгы собуоттарын өйүүргэ уонна 201,3 мөл. солк. идэһэ буолар сылгы үөрүн иитиитигэр көрүллүбүт. Балаҕан ыйын 1 күнүгэр өрөспүүбүлүкэҕэ племенной биэ иитиитигэр 19 хаһаайыстыба үлэлиир.
Табаны иитии
2026 сыл саҕаланыытыгар Саха сиригэр 166,7 тыһыынча дьиэ хотугу табата баара ааҕыллыбыт. 2020 сылтан кинилэр ахсааннара 14 тыһыынчаттан тахса улаатта, бу көрдөрүүнэн өрөспүүбүлүкэ Арассыыйаҕа иккис миэстэни ылар.
Саха сиригэр таба иитиитэ түөрт айылҕа-килиимэт зонатыгар — туундара, ойуур-туундара, хайа-тайҕа уонна тайҕа зоналарыгар арахсар. Өрөспүүбүлүкэҕэ Арассыйаҕа бэлиэтэммит түөрт хотугу таба боруодатыттан үһүн иитэллэр: эбэҥки, эбээн уонна чукотскай.
Салаанан 107 тыа хаһаайыстыбатын тэрилтэтэ уонна пиэрмэр хаһаайыстыбата дьарыктанар. Көһө сылдьан оҥорон таһаарыыга тыһыынчаттан тахса киһи, ол иһигэр 900-чэкэ таба иитээччи уонна 100 чуумсук кыттар. Өрөспүүбүлүкэҕэ 185 көс ыал баар.
Тиэхиньикэ уонна тыа хаһаайыстыбатын саҥа эбийиэктэрэ
Салаа биир кыһалҕатынан, бастатан туран, сүөһү иитэр хаһаайыстыбаларга уонна оҥорон таһаарар тэрилтэлэргэ үлэһит тиийбэтэ буолар. Хаһаайыстыбаларга техническэй саҥардыы салҕанар. Сыл аайы сүөһү сиир аһын оҥорон таһаарыыны сайыннарар бырагыраама чэрчитинэн, 100-тэн тахса тиэхиньикэ уонна тэрил атыылаһыллар.
2026 сыллаахха хотугу табаны иитиинэн уонна идэһэ сылгытын иитиитинэн дьарыктанар 54 хаһаайыстыбаҕа вездеход, буран уонна тыраахтыр атыылаһалларыгар субсидия бэриллибит.
Дьоҕус тыа хаһаайыстыбатын эбийиэктэрин тутуу эмиэ салҕанар. 2025 сыл тохсунньу 1 күнүттэн муниципалитеттарга бу хайысхаҕа субвенция тиэрдиллэр. Былырыын 96 нэһилиэнньэлээх пууҥҥа 109 барымта үлэтэ саҕаламмыта, олортон 49-һа үлэҕэ киирбитэ.
2026 сылга былырыын үбүлэммит өссө 60 эбийиэги түмүктүүр былааннанар: 41 сүөһү иитиитин, тоҕус үүнээйигэ уонна олохтоох аһы оҥорон таһаарыга.
Быйылгы сыл бырагырааматынан 47 нэһилиэнньэлээх пууҥҥа өссө 66 эбийиэк тутуллар уонна саҥардыллар. Олор ортолоругар 1,5 тыһыынча төбөнү батарар 26 хотон, 700 төбөнү батарар сэттэ сылгы базата уонна 200 төбөнү батарар икки сайылык.
Тылбаас: Дария Сибирякова
