Саха сирин баһылыга Айсен Николаев Арктика куораттарын сайыннарыыны уонна төрүт омуктар бырааптарын көмүскээһини Холбоһуктаах куораттар уонна олохтоох былаастар аан дойдутааҕы тэрилтэтин (ОГМВ) глобальнай стратегиятыгар киллэрэр туһунан көҕүлээһини эттэ. Кини Турцияҕа буолбут тэрилтэ Президиумун киэҥ ыҥырыылаах мунньаҕар кытынна — килиимэт уларыйыытыгар анаммыт ООН кэмпириэнсийэтин чэрчитинэн, манна 197 дойдуттан дэлэгээссийэлэр кытыннылар.
Айсен Николаев Саха Өрөспүүбүлүкэтин ОГМВ-га 2029 сылга диэри бииргэ үлэлииргэ дьыалабыай бырагырааматын бырайыагын билиһиннэрдэ. Докумуон сүрүн соруга — тэрилтэ күннээҕи дьыалатыгар «хотугу трек» киллэрии. Кини этэринэн, Саха сирэ ирбэт тоҥҥо, экстремальнай намыһах температураҕа уонна киэҥ территорияҕа сөп түбэһэн олорууга ураты уопуттаах. Бу уопут хотугу эрэ эрэгийиэннэргэ буолбакка, килиимэт аномалияларыгар уонна инфраструктура ыҥырыыларыгар түбэһэр сирдэргэ эмиэ наадалаах.
«ОГМВ сайдыыта үлэ географиятыттан эрэ буолбакка, сир-уот, килиимэт уонна уопсастыбалар култуурунай уратыларыттан эмиэ тутулуктаах буолуохтаах», — диэн Николаев бэлиэтээтэ. Кини санаатынан, «хотугу треги» киллэрии тэрилтэни уустук килиимэт усулуобуйаларыгар үлэлиир куораттарга глобальнай кэпсэтэр былаһааккаҕа кубулутуоҕа. Саха сирэ мунньуммут уопутун үллэстэргэ уонна норуоттар икки ардыларынааҕы бииргэ үлэлээһин былаһааккатынан буоларга бэлэм.
Саха сирин баһылыга ону тэҥэ норуоттар икки ардыларынааҕы бииргэ үлэлээһин партнердарын туруктаах сайдыыга анаммыт Хотугу форумҥа ыҥырда. Форум сыл аайы Дьокуускайга ыытыллар уонна 2019 сылтан куораттар уонна араас дойдулар эрэгийиэннэрин икки ардыларыгар быһа кэпсэтии былаһааккатынан буолар.
Санатар буоллахха, 2026 сыл бэс ыйыгар Айсен Николаев 2026–2029 сылларга ОГМВ хос бэрэссэдээтэлинэн талыллыбыта. Саха сирэ тэрилтэ чилиэнинэн 2018 сылтан буолар. ОГМВ 140 дойдуттан 240 тыһыынчаттан тахса муниципалитеты, эрэгийиэни уонна мегаполиһы холбуур, уонна планета нэһилиэнньэтин 70% тахса интэриэһин көрдөрөр.
