Сахабыт сирэ бэрт киэҥ нэлэмэн сиринэн тайаан сытар буолан, ыраах улуустарга, чуолаан, хоту сөмөлүөт эрэ тиийэр, аһы-үөлү, таһаҕаһы тиэйэр. Өрөспүүбүлүкэ иһигэр «Полярные авиалинии» 191 хайысханан көтөр, 16 регулярнай, 175 социальнай суолталаах риэйсэни оҥорор.
Авиахампаанньа дьону, таһаҕаһы, балыыһаҕа суһаллык киирэр ыарыһахтары тиэйэрин таһынан, ойуур баһаардарын кэтээн көрөр, халаан уутун кэмигэр, ыксаллаах быһыыга-майгыга дьуһуурустубалыыр. Көтөр аал тохсунньу томороон тымныытыттан толлубакка, ууттан-уоттан иҥнибэккэ кытыы сиргэ олорор дьону улуус киинин, Дьокуускай куораты кытта ситимниир.
Дьону киин сиргэ тиксэрэр
«Полярные авиалинии» авиахампаанньа 1997 с. Баатаҕай, Чокурдаах, Тиксии, Халыма-Индигиир уонна «СахаАвиа» НАК холбоспутун түмүгэр тэриллибитэ. 2005 с. авиахампаанньа күүһүнэн Салгын тырааныспарын ааҕыныстыбата тэриллибитэ, Ньурбаҕа, Зырянкаҕа, Тиксиигэ уонна Баатаҕайга филиаллар аһыллыбыттара. 2023 с. СӨ Бырабыыталыстыбатын сорудаҕынан ардаҕы түһэрэргэ АН-26 гражданскай авиация сөмөлүөтүн «Атмосфера» кылаастаах көтөр аалга уларыппыттара.
Авиахампаанньа пресс-сулууспата иһитиннэрэринэн, 2025 сыл түмүгүнэн полярниктар 152 тыһыынча дьону, 2,5 тыһыынча туонна таһаҕаһы тиэйбиттэр. Суһал мэдиссиинэ көмөтүн оҥорорго ааспыт сылга 5 106 чаастаах 1050 санитарнай риэйсэ көппүт. Былырыын Дьокуускайтан Аартыка улуустарыгар субсидияламмыт тарыыбынан бара-кэлэ 10 809 киһи сылдьыбыт. Ону таһынан, ойуур баһаардарын кэтээн көрөргө, уоту умуруорарга уопсайа 2 525 чаастаах көтүү оҥоһуллубут.
«Эдэр ыччаты — авиацияҕа»
Салгын тырааныспарын флотугар дойду иһигэр оҥоһуллубут дьоҕус АН-2, АН-3, үйэлэрин моҕоон эрэр АН-24, Л-410 уонна бөртөлүөттэр киирэллэр. 2025 с. туругунан «Полярные авиалинии» авиахампаанньаҕа 67 көтөр аал, ол иһигэр 28 бөртөлүөт, 39 сөмөлүөт баар. Тэрилтэҕэ 900 тахса киһи үлэлиир, онтон 267 көтөр сулууспа, 282 авиационнай-инженернай, 391 оҥорон таһараар салаа уонна АУП үлэһиттэрэ.
2016-2025 сылларга кытыы сытар нэһилиэктэргэ санавиацияны сайыннарыы федеральнай бырагырааматын иитинэн авиахампаанньа флота Ми-8 МТВ-1 сэттэ саҥа бөртөлүөтүнэн хаҥаабыта. «Якутия» авиахампаанньа алта АН-24 сөмөлүөтү, икки Bombardier Dash Q300 биэрбитэ. 2032 с. диэри «АНСАТ» саҥардыллыбыт бөртөлүөттэр, 9 миэстэлээх «Байкал», 48 миэстэлээх L-610, 52 миэстэлээх Ил-114-300 сөмөлүөттэр кэлиэхтээхтэр.
Быйыл Санкт Петербург куоракка буолбут аан дойдутааҕы экэниэмикэ пуорумугар Авиастроительнай биир кэлим корпорацияны кытта түһэрсиллибит сөбүлэһии чэрчитинэн, өрөспүүбүлүкэҕэ Ту-214 алта саҥардыллыбыт уонна биэс «Суперджет» сөмөлүөттэри аҕалар былааннаахтар.
Былырыын өссө икки саҥа Ми-8 МТВ-1 бөртөлүөт кэлбит, ону санитарнай авиацияҕа, ойууру харабыллыырга тутталлар. Көтөр ааллары уһун кэмнээх чэпчэтиилээх лиизин бырагырааматынан РФ Нассынаалынай олоҕун уйгутун пуондатын үбүн көмөтүнэн атыыласпыттар.
Үп-харчы өттүнэн маннык уустук кэмҥэ «Полярные авиалинии» авиахампаанньа бигэ туруктаах, 2025 сыл түмүгүнэн улахан урбаан тэрилтэлэрин ортотугар инники күөҥҥэ тахсан, АА риэйтиннээх.
Ойуур баһаардарын, халаан уутун кэтииргэ пилота суох көтөр ааллары тутталлар. «Эдэр ыччаты — авиацияҕа» диэн өрөспүүбүлүкэтээҕи бырайыак быһыытынан, лүөччүк, тиэхиньик идэтигэр доруобуйалара уйар уолаттары бэлэмнииллэр.
Аэропуортары саҥардарга 30 млрд. солк.
2030 сылга диэри Саха Сирин аэропуортарын саҥардарга «Көдьүүстээх тырааныспар ситимэ» нассынаалынай бырайыак нөҥүө федеральнай бүддьүөттэн 30 млрд. солк. үбү көрүөхтэрэ. Ону таһынан, бүддьүөт таһынан үбү-харчыны булуохтара.
СӨ Тырааныспарга уонна суол хаһаайыстыбатыгар министиэристибэ иһитиннэрбитинэн, бырагыраама чэрчитинэн Өлүөхүмэҕэ, Мииринэйгэ, Полярнайга, Ньурбаҕа, Зырянкаҕа саҥардыллыбыт аэропуортар үлэҕэ киириэхтэрэ. Аэропуорт инфраструктуратын саҥардарга бүддьүөттэн 27 млрд. солк. тахса үбү ыытыахтара. Онон айанньыттары хааччыйыы хаачыстыбата биллэрдик тупсуоҕа.
Мииринэй саҥа аэропуорда үлэҕэ 2027 с. киириэхтээх, күн бүгүн тутуу 90% куоһарбыт, алмаастаах куоракка аныгы сөмөлүөттэр бары көрүҥнэрэ хааччаҕа суох түһэр-көтөр кыахтаныахтара.
Соҕуруу көтөргө субсидия икки төгүл улаатта
Авиация Саха Сиригэр биир саамай түргэн, эрэллээх уонна соҕотох тырааныспар көрүҥэ эрээри, билиэт сыаната ыарахана атахтыыр. Ол иһин дьон субсидиялаах билиэккэ тиксээри кэтэһэр-манаһар. Бу боппуруоһу Судаарыстыбаннай Дуума дьокутааттарын көмөтүнэн федеральнай таһымҥа хаста даҕаны көтөҕөн тураллар. Вице-премьер, Уһук Илин дойду бэрэсидьиэнин боломуочуйалаах бэрэстэбиитэлэ Юрий Трутнев өйөбүлүнэн 2026 с. федеральнай бүддьүөккэ өрөспүүбүлүкэ эрэгийиэн икки ардынааҕы айаны субсидиялааһыны оннунан хаалларары ситистэ. Маннык хайысханан үбүлээһин кыччатыллыахтаах этэ даҕаны, быһыллыбакка хаалбыта биир кыайыылаах түгэн.
Ол түмүгэр «Якутия» уонна «АЛРОСА» авиахампаанньаҕа бэриллэр субсидия ааспыт сылы кытта тэҥнээтэххэ, быйыл икки төгүл үрдээн, 300 мөл. солк. – 700 мөл. тиийдэ. Ити үп өрөспүүбүлүкэ олохтоохторо дойду киин куораттарыгар баралларыгар удамыр сыаналаах тарыыбы хааччыйар.
Ил Дархан Айсен Николаев балаҕан ыйын 27 күнүгэр тахсыбыт быһа биэриитигэр: «Эһиил субсидиялаах билиэттэргэ быйылгы сылтан аҕыйаҕа суох, ону ааһан быдан элбэх харчы көрүллүөн сөп. Бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлигэр итинник соругу туруорбутум. Бүддьүөт иккис ааҕыытыгар сөмөлүөтүнэн дьон айанныырын учуоттуохтаахтар.
Өрөспүүбүлүкэҕэ улуустарга көтөргө 1 млрд. тахса солк. ирдэнэр, оччо харчыны булар кыаллыбата буолуо. Эһиил 350-400 мөл. солк. булуохтаахпыт, быйыл 250 мөл. солк. көрүллүбүтэ», — диэн быһаарда.
Кини балаҕан ыйыгар бэрэсидьиэни кытта мунньахха бу боппуруоһу дьүүллэспиттэрин, хоту улуустар олохтоохторо Дьокуускайга, онтон атын эрэгийиэҥҥэ айанныылларыгар авиация соҕотох тырааныспар буоларын быһыытынан, эрэгийиэн иһинээҕи айаны субсидиялыырга үп көрүллэригэр эрэнэрин биллэрдэ.
Источник: Саха парламент саайт
