2026 сыл тоҕус ыйын түмүгүнэн Саха сиригэр национальнай бырайыактары толоруу сыллааҕы кээмэйин 76,5% — гар тиийдэ, ити ааспыт сыл анал көрдөрүүтүттэн үрдүк. Өрөспүүбүлүкэҕэ национальнай бырайыактары олоххо киллэрии хаамыытын Саха сирин баһылыга Айсен Николаев мунньаҕар көрдүлэр. Национальнай бырайыактар салаалар киэҥ араҥаларын хабаллар — саҥа социальнай объектары тутууттан уонна доруобуйа харыстабылын тиһигин саҥардыыттан суол ситимин сайыннарыыга тиийэ. Ол туһунан сайт иһитиннэрэр sakha.gov.ru.
Толоруу 32,80 млрд солк., эбэтэр сыллааҕы кээмэй 76,5% — на тэҥнэстэ, ити ааспыт сыл анал кэмигэр ситиһиллибит 62% — тан үрдүк.
Биэдэмистибэлэр икки ардыларынааҕы бииргэ үлэлээһини күүһүрдүөххэ, түргэн быһаарыылары ылыныахха, бырайыактар сыаналара үрдээбэтигэр туруулаһыахха, кылаабынайа — тус эппиэтинэһи сүгүөххэ наада. Сыл бүтүөр диэри өрөспүүбүлүкэ олохтоохторун интэриэстэригэр көрдөрүүлэр ситиһиллэллэрин туһугар үлэлииргэ өссө икки ый баар», — диэн Айсен Николаев сорудахтаата.
Национальнай бырайыактары олоххо киллэриигэ быйыл эрэгийиэн судаарыстыбаннай бүддьүөтүгэр барыта 42,89 млрд солк, ол иһигэр бэдэрээлинэй бүддьүөттэн үбүнэн 32,81 млрд солк.көрүлүннэ.
Национальнай бырайыактары олоххо киллэриини кэтээн көрүү түмүгүн туһунан иһитиннэриини Саха сирин борокуруора Сергей Дябкин оҥордо.
Судаарыстыбаннай хантараактары кэмигэр түһэрсиигэ ураты болҕомто ууруллар. Атыылаһыыга көрүллүбүт 30,30 млрд солкуобайтан 27,76 млрд солкуобай, эбэтэр 92% кээмэйэ докумуоннаммыт. Дуогабардар түһэрсиллэ илик үптэрин өлүүтэ 7,7% тиийэ аччаата, сыл анараа өттүгэр 13,6% тэҥэ.
Доруобуйа харыстабылын бастакы звенотун саҥардыы дьаһалларын олоххо киллэрии салҕанар. 2026 сылга барыта 16 быраас амбулаторията уонна фельдшер-акушер пууна киллэриллиэҕэ.
Мэдиссиинэ тэрилтэлэрин хапытаалынай өрөмүөннээһин чэрчитинэн алта эбийиэккэ үлэ барар. Үрдүк тутуу бэлэм буолуута Хаандыга бөһүөлэгэр хирургия отделениетыгар — 90% уонна Мииринэй куоракка төрөтөр отделениеҕа — 81% ситиһилиннэ.
«Суол ситимэ» эрэгийэннээҕи бырайыак чэрчитинэн быйыл 94,6 км эрэгийиэннээҕи массыына суолун нуормаҕа киллэрэр былаан баар, ол иһигэр Дьокуускай, Мииринэй, Нерюнгри уонна Алдан куораттарга.
Саахалланар туруктаах олорор дьиэ пуондатыттан дьону көһөрүү бырагыраамалырын олоххо киллэрии салҕанар.
Эрэгийиэннээҕи аадырыстаах бырагыраама чэрчитинэн 37 элбэх кыбартыыралаах дьиэ тутуллар. Быйылгы сылга көһөрүү бырагырааматынан сэттэ олорор дьиэ үлэҕэ киирдэ.
«Хомунаалынай инфраструктураны саҥардыы» эрэгийиэннээҕи бырайыак чэрчитинэн итиини хааччыйар эбийиэктэри 2027 сылга киллэриигэ бэлэмнээһин салҕанар. Бырайыактар саҥардыллыбыт сыаналарын учуоттаан үбүлээһин параметрдарын чуолкайдааһыҥҥа уонна бэдэрээлинэй үбү туһаныыны оптимизациялааһыҥҥа былааннаах үлэ ыытыллар.
«Ыччат уонна оҕо» национальнай бырайыак чэрчитинэн 1000-тан тахса үөрэх миэстэтигэр суоттаммыт үс үөрэх эбийиэгин тутуу салҕанар, ол иһигэр Дьокуускай куоракка физика-техническэй лицей. Эбийиэккэ судаарыстыбаннай экспертиза үтүө түмүгэ ылылынна, ол үлэни олоххо киллэрии аныгыскы түһүмэхтэригэр көһөр кыаҕы хааччыйар. Маны таһынан быйыл орто идэлээх үөрэхтээһин түөрт эбийиэгэр хапытаалынай өрөмүөн түмүктэнэрэ күүтүллэр: Соҕуруулуу-Саха технологическай кэллиэс уопсай дьиэтэ, Дьокуускай куоракка тыа хаһаайыстыбатын техникумун уопсай дьиэтэ уонна үөрэх корпуһа, ону тэҥэ Төҥүлү сэлиэнньэтигэр филиалын үөрэх бастакы корпуһа.
«Дьиэ кэргэн» национальнай бырайыагынан Дьокуускай куоракка түөрт оҕо саадын тутуу салҕанан бара турар, ону тэҥэ оскуолалар эмиэ эһиил киллэриллиэхтээхтэр. Өссө икки хапыттаалынай өрөмүөн эбийиэгэ бүтэһиктээх түһүмэххэ сылдьар – Нерюнгритааҕы «Цветик-семицветик» уонна Чурапчы оройуонун «Ымыы» оҕо саадтара.
«Кадрдар» национальнай бырайыак чэрчитинэн нэһилиэнньэни дьарыктаах буолуу 14 киинин саҥардыы салҕанар. Дьаһаллары олоххо киллэрии нэһилиэнньэ дьарыктаах буолуутугар көмөлөһөр эйгэҕэ судаарыстыбаннай өҥөлөр табыгастарын уонна хаачыстыбаларын үрдэтиигэ туһуланар.
«Туризм уонна ыалдьытымсах буолуу» национальнай бырайыак чэрчитинэн туристическай инфраструктураны сайыннарыы бырайыактарын талыы түмүктэнэр.
Алтынньы бүтүөр диэри судаарыстыбаннай өйөбүлү ылааччылары кытта уопсайа 30,3 мөл.солк. суумалаах сөбүлэһиилэргэ илии баттааһын былааннанар.
