18 Ыам ыйа 18.05
  • -7°
  • $ 104,68
  • 115,6

Атырдьах ыйын 20 күнэ. Белка уонна Стрелка космостан төннүбүттэр - Бикипиэдьийэ

09:01, 20 августа 2021
Текст:

1858 сыллаахха Чарлз Дарвин саҥа арыйбыт Эволюциятын түөрүйэтин сурунаалга бэчээттэппит.

1960 сыллаахха космостан аан бастаан тыыннаах харамайдар — Белка уонна Стрелка диэн ыттар — этэҥҥэ төннөн кэлбиттэр.

1991 сыллаахха атырдьах ыйынааҕы путч: Москубаҕа 100 тыһыынчаттан тахса киһи ГКЧП-ны утаран мииттиҥҥэ мустубут.


Бэлиэ күннэр:

Аан дойдуга бырдах күнүн бэлиэтииллэр. 1897 сыллаахха Ииндийэҕэ сулууспалыы сылдьыбыт Британия байыаннай бырааһа Рональд Росс бырдах тыһыта кумахы ыарыыны киһиттэн киһиэхэ сыһыарарын арыйбыта, уонна кэлин кумахыны кытта охсуһууга болҕомто тардаары «Бырдах күнэ» диэн ааттаан бэлиэтииргэ ыҥырбыта.

Түбэлтэлэр:

  • 636 — Ярмук кыргыһыытыгар араабтар бэйэлэринээҕэр икки төгүл элбэх ахсааннаах Византия аармыйатын кыайбыттар. Мантан ыла мусульманнар Аравия таһыгар киэҥ сирдэри сэриилээн ылыылара саҕаланар.
  • 1619 — Голландия хараабыла Америкаҕа бастакы 20 негр кулуту аҕалбыт. Бу дьону Джеймстаун олохтоохторугар атыылаабыттара.
  • 1634 — Москубаҕа Василий Бурцов киэҥ араҥаҕа аналлаах бастакы букубаарын Азбуканы таһаарбыт. Үс сыл буолан баран онтун эбии тупсаран таһаарбыта. Бу Бурцов азбукаларыттан саҕалаан Москуба судаарыстыбатыгар ааҕыы-суруйуу сыаркабы эрэ кытта ситимнэммэт буолбута.
  • 1704 — Петр I Швеция кириэппэһин Наарваны ылбыт. Манна устуоруктар үс кэрэхсэбиллээх түгэни бэлиэтииллэр. Бастакыта — нууччалар Меншиков сүбэтинэн сорох дьоннорун шведтэр курдук таҥыннаран баран сымыйаннан көмөҕө кэлбитэ буолбуттар, кириэппэс көмүскээччилэрин таас эркин иһитэн мэҥиэлээн таһаараары. Онтуктара толору сатамматах эрээри (албына эрдэ биллэн хаалан), 150 киһилээх швед кавалерията тахсан биэрбитин үксүн кыргыбыттар. Иккиһэ — Наарваны ылыы кэмигэр саба түһээччилэр саллааттары эрэ буолбакка, олохтоохтору кытта кырган, халаан-талаан барбыттарын Петр I бэйэтинэн биир нуучча саллаатын өлөрөн тохтоппут. Үсүһэ — өрүс нөҥүө турар Иван-куорат кириэппэһин шведтэр өссө да биир нэдиэлэ тутан олорбуттара, онтон бэриммиттэрин кэннэ швед гарнизонун дуоҕата уонна барабаана суох Ревельгэ ыытан кэбиспиттэрэ.
  • 1741 — капитан-командор Витус Беринг Алясканы арыйбыт.
  • 1794 — Арассыыйаны уонна Пруссияны утары Костюшко өрө туруутаВеликопольшатааҕы өрө туруу саҕаламмыт.
  • 1858 — Чарлз Дарвин саҥа арыйбыт Эволюциятын түөрүйэтин сурунаалга бэчээттэппит.
  • 1905 — Токиоҕа Кытай революционера Сунь Ятсен моньчуурдары былаастан үүрэр уонна өрөспүүбүлүкэ олохтуур сыаллаах «Тунмэнхой» диэн кистэлэҥ уопсастыба тэрийбит. «Тунмэнхой» 19111912 сыллардааҕы Синьхай өрөбөлүүссүйэтин сүрүннээн оҥорбута уонна сыалларын ситиспитэ.
  • 1940 — Мехико куоракка күрээн олорбут Лев Троцкайы өлөрдүү бааһырдыбыттар. Сарсыныгар өлбүтэ.
  • 1960 — Космостан аан бастаан тыыннаах харамайдар — Белка уонна Стрелка диэн ыттар — этэҥҥэ төннөн кэлбиттэр.
  • 1968 — Варшаватааҕы сөбүлэҥ сэриилэрэ өрө турууну хам баттыыр соруктаах Чехословакияҕа киирбиттэр.
  • 1991
    • Атырдьах ыйынааҕы путчМоскубаҕа 100 тыһыынчаттан тахса киһи ГКЧП-ны утаран мииттиҥҥэ мустубут.
    • Эстония ССРС-тан тутулуга суоҕун биллэрбит.

Төрөөбүттэр:

  • 1927 — Эдуард Рыбаковскай (18.07.2010 өлб.) — биллиилээх суруналыыс, 1991-2002 сс. «Якутия» хаһыат сүрүн эрэдээктэрэ.
  • 1933 — Степан Дадаскинов (2011 с. өлб.) — РСФСР уонна Саха АССР култууратын үтүөлээх диэйэтэлэ, суруналыыс, бэйиэт уонна прозаик. Эдэр сылдьан биэксэллээбитэ. Араадьыйаҕа уонна тэлэбиидэнньэҕэ үлэлиир кэмигэр «Геван» устуудьуйаны төрүттээбитэ.
  • 1936 — Иван Константинов (26.03.1977 өлб.) — устуоруйа билимин хандьыдаата, Саха сирин былыргытын чинчийбит археолог.

Өлбүттэр:

Следите за самым важным и интересным в Telegram-канале и WhatsApp-группе ЯСИА
0
0