9 Алтынньы 09.10
  • 2°
  • $ 85,42
  • € 95,47

«Алмаас кырыылаах, тимир уһаарыллыылаах»: Баһылай Гоголев — саха тустуутун дьоруойа

12:03, 09 октября
Хаартыска: Семен Жендринскэй архыыбыттан
Читайте нас на

1956 сыл алтынньы 9 күнүгэр Чурапчыга төрөөбүт Василий Николаевич Гоголевы саха дьоно-сэргэтэ «Көмүс мөссүөннээх бөҕөс», «Тустуу улуу маастара» диэн ытыктаан ааттыыллар. Кини — успуорт үтүөлээх маастара, Европа икки, Сэбиэскэй Сойуус үс төгүллээх чөмпүйүөнэ, аан дойду чөмпүйэнээтин боруонса призера. Бу ситиһиилэр кэннилэригэр туох сытар эбитий?

Олоҕун онкула: кыракый алаастан — аан дойдуга

Василий Гоголев — Устинья Михайловна уонна Николай Петрович Гоголевтар алта оҕолоох дьиэ кэргэттэрин улаханнара. Кини дьолугар, төрөөбүт алааһыттан сүүрбэччэ хаамыылаах сиргэ Байбал Посельскай диэн киһи олорбута. Посельскай иллэҥ кэмигэр кыра уолаттары мунньан, дьиэ иннинээҕи хонууга туһуннара оонньуура. Ити — Василий тустууга бастакы сүрэхтэниитэ этэ.

Кини дьылҕатын улуу тириэньэр Дмитрий Коркин быһаарбыта. Аҕата Николай Петрович, уола Коляны секцияҕа ыытаары гыммытыгар, Коркин: «Коля буолбакка, Вася тустуон сөп», — диэбит. Инньэ гынан, Василий интэринээт-оскуолаҕа киирэн, Иван Сивцевтиин, Михаил Каженкинныын, Гаврил Дмитриевтиин бииргэ үөрэнэн, успуорка уһаарыллыбыта.

Тустар истиил: «футболист» уонна «өттүктээһин»

Гоголев көбүөргэ тахсарын кытта, көрөөччүлэр «тоҕо түргэнэй, тоҕо сылбырҕайай» диэн соһуйаллара. Кини тустуута — классическай (французтуу) албастары, хапсаҕай ньымаларын уонна сэбиэскэй оскуола сис туттар «өттүктээһинин» (проход в ноги) дьүөрэлээһинэ этэ.

Түргэн туттуу: Василий Николаевич бэйэтэ билинэринэн, кини утарылаһааччытын атаҕыттан ылаат, өрө кулахачытан таһааран, көбүөргэ муостаппакка да лаппаакытыгар уурарын сөбүлүүрэ.

«Футболист»: Кини атахха киириилэрин, «ныроктааһыны» уонна тэбиилэри Петр Алексеев, Алквиад Иванов курдук улуу тустууктартан көрөн үөрэммитэ. Кавказ уолаттара кини маннык тустарын сөбүлээбэккэ, «футболист» диэн хос ааттыыллара.

Биир «коронка»: Гоголев этэринэн, тустуук хайаан да биир-икки ханнык да балаһыанньаҕа туттар албастаах буолуохтаах. Киниэхэ оннук «коронка» — түргэнник атахха киирэн, өттүктээн түһэрии этэ.

Кини тустуутун биир уратыта — «күрэхтэһии диэн бырааһынньык» диэн Коркин үөрэҕин ылынан, хаһан да куттаммакка, дугдуруйбакка киирсэрэ.

Ситиһиилэр: уон сыл — Сойуус чулуута

Василий Гоголев ситиһиилэрэ соһуччу кэлбэтэҕэ. Кини 11 сааһыттан дьарыктанан, 5-с кылаастан саҕалаан күрэхтэһэн барбыта.

1978 сыл: РСФСР чөмпүйэнээтигэр иккис миэстэ.

1981 сыл: Улан-Удэҕэ ССРС чөмпүйэнээтигэр үрүҥ көмүс. Тириэньэрэ Дмитрий Коркин онно кинини көрөөт: «Үчүгэй тустар таһымҥа киирбиккин, сирэйгиттэн көстөр — сырдаабыккын», — диэбитэ.

1983–1988 сыллар: Гоголев уон сыл устата ССРС сүүмэрдэммит хамаандатын биир тутаах чилиэнэ этэ. Бу кэм устата кини Европаҕа икки төгүл, Сойууска үстэ чөмпүйүөннээбитэ.

1986 сыл: Москваҕа «Үтүө Дьулуур оонньууларын» кыайыылааҕа.

Кини 1984 сыллаахха, улуу учуутала Дмитрий Коркин олохтон туораабытын кэннэ, өссө үс сыл субуруччу ССРС чөмпүйэнээтин кыайбыта. Бу — улуу тириэньэр үөрэҕэ бөҕөс сүрэҕэр дириҥник иҥмитин туоһута.

Олоҕу көрүү: «Күрэхтэһии — эрчиллии курдук»

Билигин Василий Николаевич — 70 саастаах ытыктанар киһи, дьиэ кэргэн аҕа баһылыга, үс уоллаах, кыргыттардаах, сиэннэрдээх.

Кини олоҕу көрүүтэ, тренерин кэриэтэ, олус дириҥ философиялаах:

Кыайтарыы — үөрэтэр: «Өскөтүн эһиги баһыйар утарсааччыгытыгар хоттордоххутуна, куттанан туста сатаабатаххытына — бэйэҕит кыаххытын көрдөрбөтөххүтүнэ, тириэньэр үлэтин барытын халтайга ыытаҕыт», — диир кини. Хотторууттан куттаммат буолуу — кыайыы төрдө.
Үлэ — эмис эти сиэбиккэ тэҥнээх: Кини эрчиллиитэ кытаанах этэ, 32 кг гиирэлэри, 60–80 кг штанганы анньыы, балтараалыы чаас устата сүүрүү. «Ситиһиилэрим сэкириэтэ — сыл аҥаардаах сбордарга хаалан дьарыктаныыга сытар», — диэн этэр.

Учууталга сүгүрүйүү: Гоголев, Коркины кытта икки сыл тириэньэр-методиһынан үлэлээбит дьоллоох. Кини билигин даҕаны: «Дмитрий Петрович наукаҕа тирэҕирэн үлэлиирэ, бөҕөһү эндэппэккэ билэрэ. Кини мин уйулҕабын, дьулуурбун, чувствобын барытын эндэппэккэ көрөрө», — диэн ахтар.

Василий Гоголев — тустуунан эрэ дьарыктаммыт киһи буолбатах. Кини — Чурапчы оскуолатын, саха норуотун духуобунай баайын илдьэ сылдьар, алмаастыы кырыыланан тахсыбыт киһи. Кини күн бүгүнүгэр диэри успуорка, олоххо сэмэйдик, киһиргэһэ суох сыһыана — эдэр ыччакка бастыҥ холобур.

Ааптар: Сэмэн Жендринскэй. Хаартыска ааптар тус архыыбыттан

Следите за самым важным и интересным в Telegram-канале и WhatsApp-группе ЯСИА