Чехословакияны босхолооһун уонна Кыайыы
Чехословакия территориятыгар Иккис аан дойду сэриитин тиһэх чаастара 1945 сыллаахха муус устар бүтүүтүттэн ыам ыйыгар диэри буолбуттара. Сэбиэскэй Аармыйа Праганы босхолооһун (Пражская операция) — Европаҕа сэрии түмүктэммитин бэлиэтиир сүдү суолталаах эпопея этэ. Бу кыргыһыыларга Саха сириттэн төрүттээх тыһыынчанан саллаат кыттан, Ийэ дойдуларын көҥүлүн көмүскээбиттэрэ.
Сэрии кэнниттэн Чехословакия норуота нуучча уонна атын Сэбиэскэй сойуус норуоттарын хорсун быһыыларын умнубатаҕа. Босхолооччуларга махтал бэлиэтинэн араас мемориаллар, пааматынньыктар турбуттара, оттон устуоруйа докумуоннарыгар кинилэр ааттара үйэтитиллибитэ.
Бабаҕа Баатыр кинигэтин туһунан
Бу тиэмэҕэ сыһыаннаах биир дириҥ ис хоһоонноох үлэнэн «Чехословакияҕа кыайыы оһуохайа» кырдьаҕас буойун кэпсээнэ буолар. Манна Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Чехословакия сиригэр-уотугар хорсуннук сэриилэспит, онтон дойдутугар эргиллэн баран, саха фольклорун тарҕатыыга, оһуохайы сөргүтүүгэ күүскэ үлэлэспит киһи туһунан кэпсэнэр.
Кинигэҕэ Афанасий Романов-Бабаҕа Баатыр саллаат бойобуой суолун эрэ буолбакка, кини эйэлээх олоххо норуотун култууратын илдьэ сылдьыбытын, эдэр көлүөнэҕэ патриотизм уонна сиэр-майгы үтүө холобурун көрдөрбүт мөссүөнүн итэҕэтиилээхтик сырдатар. Кинигэ ааптара архыып докумуоннарын, ахтыылары туһанан, саллаат бойобуой суолун уонна айар-тутар олоҕун дьиҥнээх чахчыларын тилиннэрэргэ кыһаммыт.
Буойун бойобуой суола: Кини разведчик быһыытынан хорсун быһыыны көрдөрбүтэ, Чехословакия куораттарын босхолоспута. Сэрии толоонугар ылбыт бааһа-үүтэ элбэҕин үрдүнэн, тыыннаах ордон, Кыайыыны уһансыбыта.
Саллаат эйэлээх олоҕо: Дойдутугар кэлэн баран кини аата-суола өссө үрдээбитэ. Кини саха национальнай үҥкүүтүн — оһуохайы — пропагандалааччынан биллибитэ. Ыһыахтарга, улахан тэрээһиннэргэ кини оһуохайын тыллара-өстөрө мустубут дьону сомоҕолууллара, эрчимирдэллэрэ.
Патриотизм холобура: Кырдьаҕас буойун — сэрии уонна эйэ дьоруойа. Кини олоҕо биһиги билиҥҥи көлүөнэбитигэр Ийэ дойдуга таптал, модун санаа уонна култуураны харыстааһын холобурунан буолар.
Афанасий Романов-Бабаҕа Баатыр олоҕуттан
Афанасий Петрович Романов-Бабаҕа Баатыр — саха биллэр суруйааччыта, кыраайы үөрэтээччи, РФ орто анал үөрэхтээһинин буочаттаах үлэһитэ. Кини 1955 сыллаахха Чурапчы оройуонун Болугур нэһилиэгэр күн сирин көрбүтэ. СГУ физико-математическай факультетын бүтэрэн баран Амма оройуонун Сулҕаччы нэһилиэгэр онтон кэлин Ленинскэй оройуон Убайаан аҕыс кылаастаах оскуолатыгар физика учууталынан онтон 1982-1997 сылларга оскуола дириэктэрин үөрэх чааһыгар солбуйааччынан, оскуола дириэктэринэн, оройуоннааҕы үөрэх салаатын управлениетын начаалынньыгын солбуйааччынан, Чурапчы улууһун дьаһалтатын социальнай харалта управлениетын начаалынньыгынан үлэлээбитэ. 1997-2003 сылларга СӨ наукаҕа, үрдүк үөрэххэ уонна техническэй бэлиитикэҕэ Судаарыстыбаннай кэмитиэтигэр орто анал үөрэхтээһин отделын салайааччыта. 2003-2013 сылларга Арассыыйа Саха сиринээҕи социальнай страхование пуондатын отделын начаалынньыгынан бэрт таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. 2015 сылтан Дьокуускайдааҕы сервис технологическай техникумун преподавателэ.
Түмүк
Чехословакияҕа буолбут кыргыһыыларга саха саллааттарын, ол иһигэр айымньыга ойууланар дьоруой курдук дьоннор, киллэрбит кылааттара умнуллубат. «Чехословакияҕа Кыайыы оһуохайа» кинигэ аныгы кэм героикатын уонна кэнники эйэлээх олоххо норуот духуобунаһын бөҕөргөтүүнү биир ситимнээхтик көрдөрөр. Буойун аата — сэрии урусхалын ааспыт, ол эрээри норуотун үгэстэригэр тирэҕирэр, сарсыҥҥы күнү уруйдаабыт саха буойунун өлбөт-сүппэт символа. Кини айымньыта биһигини, кэлэр көлүөнэ, устуоруйаны умнубакка кэскили түстүүр дьон буолалларыгар үөрэтэ, угуйа туруохтун.
Ааптра: Сэмэн Жендринскэй, Чурапчы
