Владимир Путин 2022 с. бэс ыйын 28 күнүгэр таһаарбыт ыйааҕынан, от ыйын 8 күнэ «Үйэлээх дьиэ кэргэн» күнүнэн биллэриллибитэ. Аҕыс сыыппара нууччалаатахха «бесконечность», сахалыы өйдүүргэ уһуга көстүбэт, салҕанан бара турар өбүгэ ситимин курдук өйдүөххэ сөп.
Бордоҥ нэһилиэгин олохтооҕо Василий Спиридонов тапталлаах Бордоҥмор туох эрэ үчүгэйи, үйэлээҕи айан бэлэх ууммут киһи диэн ыра оҥостубут баҕа санаатын Анал байыаннай дьайыыга барыан иннинэ саҕалаабыта, икки сылы быһа ыскамыайка, хачыал иччилэрин, анал чаастарын күүтэн сыппыттара. Быйыл, Дьиэ кэргэн күнүгэр сөп түбэһиннэрэн, сүрэх быһыылаах тапталлаахтар ыскамыайкалара, Өрүүнэ, Баһылай диэн наһаа истиҥ суруктаах төрөппүттэргэ, өбүгэлэргэ таптал, убаастабыл бэлиэтэ, сарын сарынтан даҕайсан, өйөнсөн олорор ыскамыайка, оҕолорго аналлаах эргийэн кулахачыйар хачыал Бүлүү эбэ биэрэгин киэргэттилэр. Ырыа куттаах, кэрэни кэрэхсиир дьон хачыаллара пианино ойуулаах, олбохторо тапталынан күлүбүрүүр уот кыһыл, кытыылара тимиринэн хатыллан оһуор-мандар буолбут олох, сайдыы-үүнүү бэлиэтэ от күөх өҥнөөхтөр, сибэккинэн симэммиттэрэ, уотунан күлүмүрдээбиттэрэ олус кэрэ көстүүлээх, аныгылыы эттэххэ арт-объектар, судургутук эттэххэ, дьону үөрдэр, сөхтөрөр, дьоҥҥо туһалыыр аныгы тутуулар.
Бу «Эн биһикки…» таптал тулаһатын аһыллыытыгар олохтоохтор улаханныын, оҕололуун, ыалдьыттар сырыттыбыт. Нэһилиэк баһылыга Константин Уаров махтал сурук туттарда уонна бу маннык үтүө бачыымы нэһилиэнньэ өйүө, эһиги саҕалааччылар буоллугут, мантан саҕалаан выпускниктар оҥорбут хачыалларыгар тиийэ (былырыын 2000 сыллаах выпускниктар тупсаҕай хачыал оҥорбуттара!) Бордоҥҥо уоттаан- күөстээн (бэйэтэ электрик буолан, уоту-күөһү санаата олох хотор), күрүөлээн, мас үүннэрэн набережнай оҥоруохха диэн барыбыт санаатын таба эттэ. Ньурбаттан төрөппүттэр ыскамыайкалара кыайан кэлбэккэ хаалла (оҥоруох, аҕалыах буолбут киһи тылыгар турарыгар эрэниэххэ), ол кэллэҕинэ субуотунньук күүһүнэн кумах куттарыахпыт, тэлгэнэр плиткалара бааллар диэн баһылык өссө бигэргэтэн биэрдэ.
Тыл эппит дьоннор: нэһилиэк ытык олохтооҕо Нина Илтакова, ийэлэрин дьүөгэтэ Сунтаартан Зинаида Иванова, суруйааччы Дьол Кыыма, түөлбэ салайааччыта Мария Иннокентьева, оскуола учуутала Мария Алексеева, нэһилиэк хас да төгүллээх дьокутааттара Мария, Василий Спиридоновтарга бу кэрэ көҕүлээһиннэрин, төрөөбүт нэһилиэктэригэр, төрөппүттэригэр, оҕолоругар тапталларын, кини күннэтэ сайдарыгар, киэркэйэригэр ахсаабат кыһамньыларын, бэлэхтэрин иһин махталларын биллэрдилэр. Мантан салгыы олохтоохтор кырдьаҕастыын-эдэрдиин быыстала суох субустулар, кэрэттэн үөрдүлэр, хаартыскаҕа хатаннылар, эбэ мэндээрэр киэҥ дуолун көрөн манньыйдылар, сынньаннылар. Бу кэрэ миэстэ – таптал биһигэ эдэрдэр тапталга билинэр, ыал буоларга этии оҥорор, үйэлэргэ бииргэ буолар бэлиэлэрин – көмүс күлүүстэрин хаттыыр, иилэр сирдэрэ буолуо диэн эрэнэбин.
Бордоҥ сайдарыгар ис сүрэхтэриттэн ыалдьар дьон, аймахтар бааллара миигин олус үөрдэр. Быйылгы ыһыахха Герасимовтар киэҥ аймах аҕалара, эһэлэрэ Петр Герасимов-Тойук Бүөтүр аатын үйэтитэр оһуохай түһүлгэтин төрүттээн дьону-сэргэни сэргэхсиппиттэрэ, саха төрүт оонньуута, оһуохай, сайдарыгар улахан олук уурбуттара. Бордоҥҥо «Соҕотох бэс» диэн норуот тапталын ылбыт сир баар. Онно үүнэн торолуйан турбут бэс кэмэ кэлэн охтубута. «Сааба өтөх» биир көхтөөх олохтооҕо Прокопий Алексеев күрүөлээн бэс маһы олордубута. Хомойуох иһин мас ылсыбатах. Проня курдук дьаныардаах киһи бу да дьыалатын тиһэҕэр тириэрдэн кэлэр кэнэҕэс сылларга бэс мас суугунуо, күлүгэр дьон сынньаныа, тоҕуоруһан ааһар кэрэ сирэ буолуо. Бу кэрэ оҥоһуктар олоххо киирэллэригэр улахан көмө буолбут көмүс илиилээх Егор Михайловка, куруук көмө буолар табаарыстара Вячеслав Ноевка уонна бу дьэрэкээн арт-объектары сакааһынан оҥорбут, кулуупка бииргэ үлэлээбит коллегалара, билигин Ньурбаҕа олорор Семен Степановка Спиридоновтар улаханнык махтаннылар. Сэлиэнньэ сүөһүтэ, сылгыта бу биэрэк үрдүнэн сарсыарда, киэһэ тоҕуоруһан ааһар. Тэлгэммит плитканы тоҕу үктүөхтэрэ, киртитиэхтэрэ, киэргэл сибэккилэри, сэбирдэхтэри тоҕута тардыахтара диэн испэр кутуйах хаамар. Онон бука диэн сюрпризтаах скамейка турда, кумах кутуллан плитка тэлгэннэ да, ынах-сылгы аалынан ааһар сирэ гыммакка оҕуруоттана оҕустар.
Сайдар-үүнэр Сардаҥа, быйаҥнаах буордаах Бордоҥ баай фантазиялаах, олохтоох уһун-киэҥ санаалаах дьоно-сэргэтэ өссө араас тутууларынан, мастарынан эбэ үрдүн киэргэтиэхтэрэ, байытыахтара, бөҕөргөтүөхтэрэ.
Зинаида Федотова — Дьол Кыыма, «Сунтаар сонуннара» хаһыат МАХ-ханаала.
