Саха тустууктарын аар-саарга аатырдыбыт Роман Дмитриев, Павел Пинигин, Александр Иванов чаҕылхай кыайыыларыттан сиэттэрэн.
ССРС үтүөлээх тириэньэрэ С.А. Преображенскай: “Өскөтүн Мииринэй алмаас промышленноһын киининэн ааҕыллар эбит буоллаҕына, Чурапчы аан дойдуга тустуутун оскуолатынан киниттэн итэҕэһэ суох биллэр”, — диэн эппиттээх.
Павел Пинигин… Кини аатын төһө киһи эрэнэ уонна киэн тутта ааттыырый?! Ол улахан эрэли толорон Павел Павлович оройуон чөмпүйэнээтиттэн Олимпиада чөмпүйүөнүгэр тиийэ улахан суолу ааспыта. Саха уола Сэбиэскэй Сойуус ыспартыыбынай чиэһин ГДР, Болгария, Польша, Чехословакия, Венгрия, Румыния, Афганистан, Турция, АХШ-рын, Канада, Иран, Сирия, Арҕаа Германия, Швейцария о.д.а. дойдулар улахан көбүөрдэригэр ситиһиилээхтик көмүскээбитэ. Кини аатын кытта кыайыыга дьулуур, бэйэ күүһүгэр эрэл дьүөрэлэһэллэр. Аан дойду ааттаахтарын утары, харыс да сири халбарыйбакка, иэмэх мастыы эрийсэн, хол дойдуттан холоонноохторо, тэгил сиртэн тэҥнээхтэрэ буолан, дьиҥнээх олимпийскай характеры көрдөрөн, норуотун тапталын, успуорду сэҥээрээччилэр сүгүрүйүүлэрин ылыан ылар.
“Айылҕаттан бэриллибит күүстээх, сымса ол гынан баран ыал аайы баар оҕо”, — диэн ССРС үтүөлээх тириэньэрэ Д.П. Коркин этэн аһарбытын өйдүү түһэбит.
Кырдьык, оскуолаҕа үөрэнэр сылларыгар кинитээҕэр кыахтаах, күүстээх даҕаны уолаттар элбэх этилэр. Дьэ оччоҕо киниэхэ туох күүс-көмө буолан итинник тыыллан-хабыллан турда?! Павел оҕо сааһыттан ыспарсымыан, күрэхтэһии диэн тугун этигэр-хааныгар иҥэринэн улааппыта. Төрөөбүт алааһыгар, дьонугар-сэргэтигэр, төрөппүттэригэр истиҥ-иһирэх таптала, ытыктабыла, кыайыыга кынаттаабыта. Ону кэлин олимпиец ыалдьыттыы сылдьан: “Бу кымыстаах чороону мин эһиги тускутугар көтөҕүөхпүн баҕарабын. Улахан Түһүлгэлэргэ ситиһиибэр Эһиги көмөҕүт-өйөбүлгүт эмиэ баар!” – диэн ис сүрэҕиттэн долгуйа эппиттээҕэ.
Москуба Олимпиадатын көрсө биэс тылынан тахсыбыт “Олимпиада” сурунаал 13 нүөмэригэр “Дойдубар күүс ыла кэлэбин” диэн Павел Пинигин бэйэтин суруйуутугар тириэньэрдэригэр дириҥник махтанан: “Дмитрий Петрович үтүөтэ биһигиттэн, саха уолаттарыттан, үчүгэй бөҕөстөрү иитэн таһаарбытыгар эрэ буолбатах. Кини хас биирдиибитигэр таптыыр идэни, олоххо миэстэни буларга көмөлөспүтэ”.
Иккис тириэньэрэ Г.А. Бураков киниэхэ Коркины олус санатара. Сыралаах тустуу кэнниттэн хотторуу хомолтотугар түһэн олордоҕуна, Георгий Анатольевич санныгар илиитин уурара уонна: “Бүгүн кыайбатах буоллахпытына, ол аата ханна эрэ сыыстахпыт, тугу эрэ ситэ оҥорботохпут. Чэ, барытын ырытан, алҕаспытын иккиэн көрдүөххэ”, — диэн холкутук сүбэлиирэ. Дьэ итинник үтүөкэн дьоҥҥо түбэһиитэ Павел ыспартыыбынай маастарыстыбата үрдүүрүгэр, бэйэтэ эргиччи сайдыытыгар көмөлөспүтэ.
Көҥүл тустууга ССРС сүүмэрдэммит хамаандатыгар Павел Пинигин сүүрбэлээҕэр киирбитэ. АХШ-гар буолбут аан дойду Кубогын иһин күрэхтэһиигэ
Мюнхеннээҕи Олимпиада чөмпүйүөнүн аатырбыт Дан Гейблы ууга-уокка түһэрбитэ. Интернациональнай састааптаах ССРС көҥүл тустууга хамаандата – өр сылларга хотторуу хомолтотун билбэтэх күүстээх састаабынан аатырыан аатырбыта. Бу – бэрт сэмэй, бэйэлэрин ааттарынан өттөйбөт, хамаандаҕа саҥа киирбиттэри куруутун көрө-истэ, кинилэргэ сүбэлии-амалыы сылдьар, үтүө үгэстээх дьиҥ-чахчы күүстээхтэр бырааттаһыыларын хамаандата этэ.
Биһиги тустуукпут манна Иван Ярыгины, Леван Тедигашвилины, Ихак Гайдарбековы, Владимир Юмины, Магомед Арациловы уо.д.а. кытта ыкса доҕордоспута. “Кинилэр суохтара буоллар көбүөргэ миэхэ барыта табыллар бырааһынньыктарым, кыайыыларым өтөрүнэн кэлиэхтэрэ суох этэ”, — диэн Павел мээнэҕэ эппэтэх буолуохтаах.
Кини хамаандатын чиэһин мэлдьи үрдүктүк тутара. Павелга түмсүүлээх буолуу, доҕордоһуу тыына дириҥник иҥмитэ. 1975 сыл. Арҕаа Германия Людвигсхафен куората, Европа чөмпүйэнээтэ. 68 киилэ ыйааһыннаахтарга тустуохтаах Павел,
аан дойду икки төгүллээх чөмпүйүөнэ Руслан Ашуралиев ыалдьан, 74 киилэ ыйааһыннаахтары утары көбүөргэ тахсарга тиийбитэ. Биир-биэс тыла суох дебютант хамаанда туһугар кытаанах эксээмэни туораабыта.
Кини финалга аан дойду экс-чөмпүйүөнэ Адольф Зегери кытта күөн көрсүбүтэ. Бу урут 82 киилэҕэ тустубут бөҕөс, ол кэмҥэ “чэпчэки кыайыыны” ситиһээри 74 киилэҕэ түһэриммит этэ. Хабыр хапсыһыы 12-11 ахсааҥҥа Павел Пинигин туһатыгар түмүктэммитэ.
Үчүгэй эрчиллии туһунан оччотооҕуга Павел Павлович маннык эппитэ: “Биһиги эрчиллиини тоҕо тулуйбакка-тэһийбэккэ кэтэһэбитий?! Киһиэхэ баар биллибэтэх кыахтары арыйарынан кини киһини тардар. Тустуу – бу араас көрүҥнээх хамсааһын эйгэтэ, киниэхэ биллибэтэх, быһаарылла илик билигин даҕаны элбэх. Мин эрчиллиилэртэн сырыы ахсын туох эрэ саҥаны булан, сөҕөн барарым. Ол арааһа, саамай улахан үөрүү, кыайыы быһыылааҕа”.
Павел Пинигиҥҥэ успуорка кыайыы-хотуу, омос көрдөххө, бэрт кэбэҕэстик кэлбит курдук. Дьиҥэ, оннук буолбатах. Кыайтарыы кыһыыта-абата өссө тэптэн эрчиллэргэ, итэҕэстэри эрдээхтик туоратарга эбээһинэстиирэ. Тустуук ону ордук дьаныһан, дьулуһан толороро. 1975, 1977, 1978 сылларга Павел Пинигин аан дойду чөмпүйүөнүн үрдүк аатын ылбыта.
Сөҕүмэр үрдүк кирбии – ССРС үтүөлээх тириэньэрэ, оччолорго дойду сүүмэрдэммит хамаандатын үрдүкү тириэньэрэ Ю.А. Шахмурадов: “Павел Пигинин – хамаанда саамай эрэллээх тустууга. Биһиэхэ кини курдук көбүөр дьиҥнээх байыастара наадалар”, — диэн олус астынан бэлиэтиирэ.
Саха ньургуна Павел Павлович Пинигин аата Олимпийскай оонньуулар уонна сэбиэскэй, Арассыыйа успуордун устуоруйатыгар саас-үйэ тухары киирдэ. Кини XXI Монреаллааҕы Олимпиадаҕа 68 киилэ ыйааһыннаахтартан Сэбиэскэй Сойууска аан бастакы кыһыл көмүс мэтээли аҕалан, чаҕылхай ситиһиилэммитэ. Кини иннигэр, ССРС-тан 68 киилэҕэ
ССРС 16 төгүллээх чөмпүйүөнэ Арам Ялтырян,
аан дойду чөмпүйүөннэрэ Владимир Синявскай,
Зарбег Бериашвили уо.д.а. курдук эр бэртэрэ Олимп үрдүк чыпчаалыгар кыайан үктэммэтэхтэрэ. 68 киилэ – бу саамай күүстээхтэри түмэр, уратылаах ыйааһын. Манна кыайыыны ситиһии мэлдьи күчүмэҕэй.
Биһиги биир дойдулаахпыт, олимпиец Павел Пинигин успуорка килбиэннээх кыайыылара саха ыччатын саҥаттан саҥа, үрдүктэн үрдүк кирбиилэргэ ыҥыра, кынаттыы туруохтуннар.
Сэмэн Жендринскэй суруйда. Сирэй хаартыска ааптар бэйэтин түһэриитэ, атына социальнай ситимтэн ылылынна.
