“Дьулурҕан” хаһыакка Саха сиригэр тустуу сайдыбыта 70 сылыгар анаан саха биир талааннаах салайааччыта Егор Дмитриевич Кычкин туһунан суруйуулары биһирии аахтым уонна бэйэм санааларбын сырдатарга сананным.
1957 уонна 1959 сыллардааҕы Саха сирин комсомуолун уобаластааҕы кэмпириэнсийэтигэр биир төһүү соругунан физкултуура уонна спорт маастарыстыбатын сайыннарыыны ситиһэр суол төрдө көҥүл тустууга сытарын тоһоҕолооһун буолбута.
Оччолорго Н.Н. Тарскай физкултуура уонна спорт кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ, Е.Д. Кычкин комсомол уобаластааҕы кэмитиэтин бастакы сэкиритээрэ – эдэр, эрчимнээх, ырааҕы өтө көрөр уолаттар истиҥ доҕордуу этилэр, саха ыччатын өй-санаа уонна эт-хаан сайдыытын өттүнэн инники диэки сирдээн илдьэр дьоһуннаах хардыылары оҥорбут үтүөкэн салайааччылар этилэр. Чахчы даҕаны ити дьыала иһин хорсуннук, дьоһуннук туруммуттара уонна сыалларын ситиһэр инниттэн элбэх үлэни ыыппыттара. Дьиҥнээх тустуу көбүөрдэрин аҕалталаабыттара, көҥүл тустууга элбэх эдэр дьону түмпүттэрэ, ситиһиилэр кэлэн испиттэрэ, саха тустууктара республика тас өттүгэр тахсан тустар буола сайдыбыттара.
1959 с. Егор Кычкины хаалыылаах Уус-Майа оройуонугар компартия кэмитиэтин 1-кы сэкиритээринэн ыытар буолбуттарыгар, кини Николай Тарскайы райисполком бэрэссэдээтэлинэн илдьэ барарга көрдөспүтүн, партия уобаластааҕы кэмитиэтэ сөбүлэспитэ. Онон доҕордуулар тутуспутунан дьиэ кэргэттэрин илдьэ көспүттэрэ. Уус-Майа социальнай-экономическай олоҕун сайыннарар туһуттан күүскэ үлэлээбиттэрэ. Ол туһунан Егор Дмитриевич кэргэнэ Александра Дмитриевна Саха АССР үтүөлээх бырааһа, Мэҥэ-Хаҥалас уонна Томпо оройуоннарын бочуоттаах олохтооҕо истиҥник кэпсиирэ. Кинилэри икки квартиралаах мас дьиэҕэ олохтообуттарын, ортотунан ааннаан быһа сылдьыһар эбиттэр, үс оһоҕу оттон, эйэ-дэмнээхтик биир ыал курдук олорбуттар.
Николай Николаевиһы Москваҕа Киин кэмитиэт үрдүкү партийнай оскуолатыгар ыыппыттара, онтон былаҕайга былдьанан ийэ сиригэр эргиллибит түгэнигэр, Егор Дмитриевич дьиэтиттэн тиһэх суолугар атаарбыттара уонна бу квартираны Тарскай кэргэнигэр, оҕолоругар букатын бэлэхтээбиттэрэ. Ол курдук, кинилэр доҕордоһуулара күүстээх ис тутуллааҕа, истиҥ этэ.
Егор Дмитриевич Кычкин, ини-бии Кочневтар, Игнатьевтар, Макаровтар, Дмитриевтэр, Оконешниковтар дьиэ кэргэттэрэ бары доҕордуу эбиттэр уонна Николай Николаевич туһунан сырдык өйдөбүлү баалларын тухары тута сылдьыбыттарын туһунан Александра Дмитриевна кэпсиирэ.
Егор Кычкин уонна Николай Тарскай доҕордоһуулара дьиҥ бэйэлэригэр да, дьиэ кэргэннэригэр да, Саха сирин ыччатын кэлэр кэскилин түстэһэр күүстээх үлэлэригэр да, билиҥҥи тылынан эттэххэ, тандем буолбута. Кинилэр ыччат сайдыытыгар, комсомольскай эрчим ыкса киириитигэр, эт-хаан өттүнэн тупсууга, билии-көрүү кэҥииригэр элбэх суоллары арыйбыттара, саха оччотооҕу ыччата бүтүн өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн бу икки чаҕылхай салайааччы тула түмсүбүтэ. Ол кырдьыктаах көстүүнү, саха ыччата бары өттүнэн инники кирбиигэ талаһыыта, үөрэххэ, үлэҕэ, спорка бары кыайыыга дьулуһуута тупсубут, өрө күүрбүт кэмэ тыҥаан турбутун туһунан оччотооҕу соратниктара, доҕотторо кэпсииллэрин элбэхтэ С.С. Жирковтан, А.Е. Алексеевтан, И.Г. Игнатьевтан, А.Д. Кычкинаттан, Л.М. Макароваттан, М.П. Кочневтан, М.К. Попова -Эдьиий Марыынаттан уонна биллэн турар, бэйэм аҕабыттан И.М. Тарскайтан о.д.а. истибитим.
Оттон дьиэ кэргэн иһигэр доҕордоһууларын туһунан Александра Дмитриевна, Александр Николаевич Тарскай олус истиҥник кэпсииллэрэ. Ордук Уус-Майаҕа биир ыал курдук эйэлээхтик олорбуттар.
Уус-Майаҕа икки ыал төрөппүттэрэ төрдүөн күүстээх үлэҕэ сырыттахтара; Егор Дмитриевич уонна Николай Николаевич оройуону салайаллар, оттон Людмила Петровна оскуолаҕа үөрэх чааһын сэбиэдиссэйэ, Александра Дмитриевна киин балыыһаҕа оҕо бырааһа, ыраах учаастактарга, таба ыстаадаларыгар тиийэ көмөҕө айанныыра. Оҕолор пионер саастаах этилэр, арай Коля кыра эбит. Ол курдук, биэс оҕону тэҥҥэ иитэн, көхтөөхтүк олорбуттар. Уолаттары булка, балыкка илдьэ сылдьар эбиттэр…
Наталья МОРДОВСКАЯ, Н.Н. Тарскай аймаҕа, СӨ култууратын туйгуна.
Хаартыскаҕа: хаҥастан уҥа Е.Д. Кычкин, Сысолятин, Н.Н. Тарскай, Уус Майаҕа үлэлиир кэмнэригэр.
