Аат биэриигэ алтаецтар көтөр-сүүрэр аатын үөнүгэр-күрдьэҕигэр тиийэ киэҥник тутталлар: Какай (сибиинньэ), Кулун (кулун), Күчүкүй (ыт оҕото), Ирбис (барс), Камду (быыдара), Койон (куобах), Сарас (солоҥдо), Токо (дьиикэй козел), Тюлкю (саһыл), Курлагаш (хараҥаччы), Кучнях (барабыай), Тоорчык (соловей), Шонкор (мохсоҕол), Юкю (мэкчиргэ), Бакаш (баҕа оҕото), Көгөн (тигээйи), Лымалы (кымырдаҕас), Чымыл (сахсырҕа), кыргыттар ааттара: Койбала Кураан (бараан оҕото), Кумдузак (тыһы буобура), Дьарганат (сарыы кынат).
Чукчалар эмиэ чугастык билэр харамайдарын ааттарын оҕолоругар аат гыналлар: Каальын (табалардаах), Каанталдьын (таба сылгылыы барааччы), Раквыт (тыһы таба), Коравье (дьиэ табата), Ыттувьи (ыт), Кэйнынэ (хардаҥ эһэ), Умкэнэвыт “умка” (үрүҥ эһэ), “Уньэл” лактак” (улахан түлүөн), Гитле (кус).
Нганасаннар дьиибэ ааттары биэрэллэр эбит: Таси (табаларда тут), Тойбу (ооҕуй оҕус оҕото), Хоряу-хараҥаччы саҥатын үтүктүү (оҕо төрүүр кэмигэр хараҥаччылар хатаннык хаһыытаспаттар) уо.д.а.
Нууччаларга кыыл аатынан Лев (хахай) диэн аат баара биллэр. Христианскай ааттартан суолталарынан Акулина (орлиная), Гурий (львенок), Леонид (сын льва), Леонтий (львиный), Онуфрий (священный бык) диэн ааттар “кыыллыҥылар”. Ол оннугар хос ааттааһыыга нууччалар кыыл-сүөл аатын тутта түһээччилэр: кыра уҥуохтаах киһи Мышка, Муха, уһун көтөх киһи – Цапля, үрдүк суон киһи – Медведь, Медведица диэн ааттары ылаллар. Сорох хос ааттар араспаанньаларыттан таһаарыллаллар: Соловушка (Соловьев диэнтэн), Синичка (Синицкая диэнтэн), Волчок (Волковтан), Зайчик (Лисичкин). Нууччаларга урукку өттүгэр Заяц, Гусь, Баран, Кот, Ерш курдук ааттаахтар үгүстүк көстөллөр. Сорох кэргэн бүтүннүү “балыктыы” ааттаналлара: Линь диэн ааттаах киһи уолаттара Сом Линев, Ерщ Линев, Окунь Линев, Судак Линев диэн ааттаахтара. Нууччалар былыргы ааттарыгар (хос да ааттарыгар) көтөр-сүүрэр аата элбэҕэ хойукку да араспаанньаларыттан көстөр: Орлов, Соколов, Коршунов, Ястребов, Воронов, Соловьев, Ласточкин, Львов, Медведев, Волков, Лисицын, Белкин, Мышкин, Тараканов, Комаров, Мухин… Итилэргэ өссө дьиэ сүөһүтүн барыларын аттарынан араспаанньалары эбиҥ.
Былыргы сахалар ааттарыгар итиэннэ хос ааттарыгар көтөр-сүүрэр аата бэрт киэҥник туттуллара. Саха былыргы кэпсээннэригэр, остуоруйаларыгар дьон аатыгар дьиэ сүөһүтүн аата үгүс: Атыыр, Ат айах, Ала оҕустаах, Биэ уола Балкаан, Кулун Тойтоко, Куруумса, Маҕаас, Маҕаачый, Моойтоон, Өҥөй Бөтүүк, Сибиинньэ, Сүөһү Сүөһүкээн, Сылгы баһа, Торбос, Тыһаҕас, Чоппууска, Ынах, Борооску уола уо.д.а.
Атын сүүрэр атахтаахтартан да дьон аата элбэх: Бэдэрдээх удаҕан, Дракон, Кырынаастыыр, Куобах, Кутуйах, Киистээнэп, Күтэр, Лааскай, Моҕотой, Мыыска, Тииҥнэй, Чэҥэрэкээн, Кыыллыырап, Куобахый, Кутуйах баай, Мыычаар.
Дьон аата буолбут көтөр кынаттаах аата өссө дэлэгэй: Айыы Күөрэгэй, Анды Кунай, Аҥыр, Боруллуо, Быралгы, Далбарай, Куоҕас, Бахсы, Киргил кинээс, Кукаакы, Куруппааскы, Лоокуут, Лыглыйа, Кустуурап, Көҕөннүүрэп, Мохсоҕол, Мэкчиргэ бөҕө, Өксөкү, Нэтээги сүүрүк, Орулуос, Дохсун, Тоҥсооху, Туллук, Тураах уол, Тыыраахы, Туруйа…
Оннооҕор уу харамайын аатынан ааттар бааллар: Алыһар уола, Баҕа, Бочоох, Быччыыка, Көҥдүөбэй, Мундулаах Угудай, Сордоҥ ойуун.
Үөн-көйүүр аатынан эмиэ ааттаналлара: Бырдах, Быт-Быт оҕонньор, Тоноҕосчут, Тэмэлдьигэн, Үрүмэччи Куо, Хомурдуос, Чиэрбэ.
Көтөр-сүүрэр миэстэтинэн, кинилэргэ сыһыаннаах эттиктэринэн да ааттаналлара: Кутурук, Кынат, Лаабычаан, Муос, Сиэллээх уол, Томторук, Тумус, Туйах, Сып кутурук, уоруйах…
Итилэртэн сахалар да көтөр-сүүрэр аатын киэҥник туттубуттара көстөр.
Тутаах хаартыска оҥоһук өй көмөтүнэн ойууланна.
