Саха сирин спорт албан аатын түмэлэ – өрөспүүбүлүкэ чулуу спортсменнарыгар сөҕүмэр өйдөбүнньүк, диэн суруйда эрэгийиэн спортка министижристибэтэ МАХ-ханаалыгар.
Музейдар аан дойдутааҕы күннэригэр спортка кыайыылар, өй-санаа, эт-сиин тургутууларын уонна спортка олохторун анаабыт дьон историялара харыстаан ууруллар сирин – Саха сирин спорт албан аатын түмэлин туһунан эрэгийиэн спортка министиэристибэтэ кэпсээтэ. Кинини тэрийии өрөспүүбүлүкэ национальнай спордун патриарха Валерий Пантелеймонович Кочнев көҕүлээһининэн кыаллыбыта, кини спорт уонна физическэй культура дьыалатыгар бэриниилээҕэ хас да көлүөнэҕэ холобур буолбута.
Валерий Пантелеймонович музей тэриллиитигэр уһулуччулаах оруолун өрөспүүбүлүкэ Ярославскай аатынан кылаабынай музейын уһуннук салайбыт Сергей Спиридонович Шишигин ахтар. Кини ахтыытыгар суруйарынан, Кочнев өссө устудьуоннуур сылларыттан төрөөбүт Сахатын сирин физическэй культуратын уонна спордун музейын тэрийэр баҕалааҕа. Ол күнтэн ыла кини биллиилээх спортсменнар уонна физкультурнай хамсааһын легендарнай тэрийээччилэрэ туттубут сэдэх хаартыскаларын, ураты докумуоннарын, дьиҥнээх малларын кичэллээхтик хомуйан барбыта. Талааннаах фотограф быһыытынан, кини спорду, чемпионнары, спорт бэтэрээннэрин, аан дойду таһымнаах күрэхтэһиилэри, Олимпийскай оонньуулары бэйэтэ түһэрэн, сыаната биллибэт архыыбы оҥорбута.
Бу баай тус коллекцията кэнэҕэски музей төрүтэ буолбута. Бастакы экспозиция 1996 сыл тохсунньутугар арыллыбыта, ол күнтэн ыла музей физическэй культура, спорт уонна чөл олоҕу пропагандалыыр дьиҥнээх киининэн буолбута. Үлэлээбит сылларыгар сүүһүнэн тыһыынча Саха сирин олохтооҕо уонна киин куорат ыалдьыттара өрөспүүбүлүкэ эрэ буолбакка, бүтүн дойду уонна аан дойду спордун историятыгар биллэр-көстөр чемпионнар, олимпийскай чемпионнар ааттарын арыйан, интэриэстэринэн сылдьыбыттара.
Түмэл экспозицията профессиональнай таһымҥа оҥоһуллубут уонна физкультурнай хамсааһын историятын научнай кэрдиистэригэр сөп түбэһэр. Бу – ытыктанар профессор уонна илиитин араарбакка историяны түмээччи сыралаах үлэтин түмүгэ. 80%-тан тахса экспонат дьиҥнээх маллар уонна ураты докумуоннар буолаллар, ол түмэлгэ ураты сыананы биэрэр. Россия спордун министиэристибэтин иһинэн Судаарыстыбаннай спорт түмэлин экспозициятын матырыйааллара бу түмэл матырыйаалларынан киэргэтиллибиттэр.
Кочнев түмэлэ Россия Федерациятыгар эрэ буолбакка, аан дойду таһымыгар биир бастыҥ спортивнай түмэл быһыытынан билиниллэр. Бу – Саха сирин чулуу спортсменнарыгар, өрөспүүбүлүкэ ситиһиилэригэр дьоһуннаах өйдөбүнньүк уонна кини олохтоохторун киэн туттуута.
«Манна эдэр көлүөнэ холобур оҥостор дьонун көрүөн сөп, оттон аҕа көлүөнэ история албан ааттаах страницаларын сылаастык ахтан-санаан ааһар. Биһиги бу өйдөбүлү харыстаан, салгыы көлүөнэттэн көлүөнэҕэ тиэрдиэхтээхпит. Музейдар аан дойдутааҕы күннэринэн бары үлэһиттэри, историяны харайааччылары уонна сылдьааччылары эҕэрдэлиибин», – диэн бэлиэтиир Саха Өрөспүүбүлүкэтин физическэй культураҕа уонна спорка миниистирин бастакы солбуйааччыта Гаврил Мохначевскай.
Бүгүн түмэли ССРС спордун маастара, спорт бэтэрээнэ, Дмитрий Коркин иитиллээччитэ Михаил Друзьянов салайар. Кинини кытта билсиэн баҕалаахтар «Эллэй Боотур» каток бастакы этээһигэр тиийиэхтэрин сөп. Түмэл күн аайы бэйэтин суолталаах соругун толорор: харыстыыр, билиһиннэрэр уонна ыҥырар, диэн суруйда спорт министиэристибэтин пресс-сулууспата.
