Быйылгы үөрэх сылыгар Саха сирин оскуолаларын 23 тыһыынчаттан тахса үөрэнээччи бүтэрэр. Бүтэһик чуораан 15 тыһыынчаттан тахса тохсус кылаас уонна 11-с кылаас 8 тыһыынчаттан тахса выпускнигар тыаһаата. Бэлиэ тэрээһиннэр өрөспүүбүлүкэ бары оройуоннарыгар ыытылыннылар.
Бүгүн Саха сирин уопсай үөрэхтээһин систиэмэтигэр 628 оскуола үлэлиир, онно 153 тыһыынчаттан тахса оҕо үөрэнэр. Өрөспүүбүлүкэ үөрэх тэрилтэлэрэ оҕолорго аныгы усулуобуйаны тэрийэн, үөрэтии, сайыннарыы уонна судаарыстыбаннай түмүктүүр аттестацияҕа бэлэмнэнии үлэтин штатнай эрэсииминэн ыыталлар.
Үөрэх систиэмэтин сайыннарыы эрэгийиэн социальнай бэлиитикэтин биир сүрүн хайысхатынан буолар. «Биир Ньыгыл Арассыыйа» баартыйа норуот бырагырааматыгар ыйыллыбыт сыаллары-соруктары ситиһэргэ, аныгы үөрэх усулуобуйатын тэрийиигэ, үөрэх тэрилтэлэрин тутууга, хапытаалынай өрөмүөнү ыытыыга, инфраструктураны саҥардыыга уонна үөрэх хаачыстыбатын үрдэтиигэ туһуламмыт үлэ ыытыллар. Бу үлэ «Саҥа оскуола» федеральнай баартыйа бырайыагын чэрчитинэн барар.
Саха сиригэр «Эдэр ыччат уонна оҕолор» уонна «Дьиэ кэргэн» национальнай бырайыактар олоххо киирэллэр. Кинилэр оскуолалары тутууну уонна саҥардыыны, үөрэх тэрилтэлэрин аныгы тэрилинэн хааччыйыыны, талааннаах ыччаты өйөөһүнү уонна педагогическай үлэһиттэри социальнай өттүнэн өйөөһүнү көрөллөр, ол туһунан сахагов саайт суруйда.
2020 сылтан эрэгийиэҥҥэ 61 оскуола уонна 37 оҕо саада үлэҕэ киирдэ, 100-тэн тахса үөрэх эбийиэгэр хапытаалынай өрөмүөн ыытылынна, ол иһигэр Арктика оройуоннарын тэрилтэлэригэр. Ыытыллыбыт үлэ түмүгэр 14 тыһыынчаттан тахса оҕо аныгы уонна табыгастаах усулуобуйаҕа үөрэнэр кыахтанна.
Үөрэх үлэһиттэрин тохсунньутааҕы мунньахтарыгар Саха сирин баһылыга, «Биир Ньыгыл Арассыыйа» баартыйа эрэгийиэннээҕи салаатын сэкирэтээрэ Айсен Николаев өрөспүүбүлүкэ үөрэҕин систиэмэтин уларыйыыларын бэлиэтээбитэ, ол түмүктэрэ Биир кэлим судаарыстыбаннай эксээмэн (ЕГЭ) көрдөрүүлэригэр көстөллөр.
«2025 сылга судаарыстыбаннай түмүктүүр аттестацияны ыытыы хаачыстыбатынан уонна дьиҥнээҕинэн дойдуга 21-с миэстэни ыллыбыт. Бу улахан ситиһии – үс сыллааҕыта 68-с миэстэлээх этибит», – диэн Айсен Николаев диэн иһитиннэрбитэ.
Быйыл эксээмэн хампаанньатын ыытыыга өрөспүүбүлүкэҕэ 231 эксээмэн пууна үлэлиир. Барыларыгар наадалаах тэрил толору баар. Аудиторияларга стационарнай уонна көһөрүллэр тэриллэр, мобильнай сибээһи бохсор систиэмэлэр, саппаас генератордар, ону тэҥэ аудиторияларга эксээмэн матырыйаалларын бэчээттиир уонна сканердыыр тиэхиньикэлэр туруоруллубуттар.
Судаарыстыбаннай түмүктүүр аттестация сүрүн түһүмэҕэр кыттарга 8,5 тыһыынчаттан тахса киһи регистрацияламмыт.
«Оскуолаларга эксээмэннэргэ бэлэмнэнэргэ бары усулуобуйалар тэриллибиттэр. Оҕолору кытта учууталлар эбии дьарыктыыллар, консультациялар уонна боруобалаах тургутуктар ыытыллаллар, төрөппүттэр наадалаах иһитиннэриини куруук ылаллар. Биһиги педагогтар улахан өйөбүллэрин көрөбүт уонна оҕолор эксээмэннэри ситиһиилэхтик туттарыахтара диэн эрэнэбит», – диэн Дьокуускай куорат оскуолатын выпускнигын ийэтэ Анна Сергеева кэпсээтэ.
Эксээмэннэр дьиҥнээхтик баралларын хааччыйарга 1 153 эрэгийиэннээҕи уопсастыбаннай кэтээн көрөөччү аккредитацияламмыт. Өрөспүүбүлүкэҕә биир эрэгийиэҥҥэ уонна 24 муниципальнай ситуативно-информационнай киин үлэллиир. Онлайн-кэтиир дьон эксээмэннэр бара туралларын буола турар эрэһииминэн видеонан кэтээн көрөллөр.
