15 От ыйа 15.07
  • 22°
  • $ 87,74
  • 95,76

Атырдьах ыйын 1 күнэ. Атырдьах ыйа — Аан Дьааһын ыйа - Бикипиэдьийэ

08:56, 01 августа 2021
Текст:
Читайте нас на
Яндекс Новости
ЯДВ

Саха итэҕэлигэр Уу туҥуй турук күнэ. Уу туҥуй турук муҥутуур улахан таһыма ийэ кут. Атырдьах ыйа — Аан Дьааһын ыйа. Аан Дьааһын ыйыгар кэп (киэп) уларыйар. Сыллааҕы дьиҥ, кырдьык киэбэ буолар.

1922 сыллаахха «Автономная Якутия» хаһыат маҥнайгы нүөмэрэ тахсыбыт. Билигин «Якутия» диэн ааттаах.

1924 сыллаахха Кыһыл Знамя уордьана олохтоммут.

1936 сыллаахха Берлиҥҥэ Олимпиада аһыллыбыт.

1939 сыллаахха Бүтүн Сойуустааҕы тыа хаһаайыстыбатын быыстапката аһыллыбыт.


Бэлиэ күннэр:
  • Саха итэҕэлигэр Уу туҥуй турук күнэ. Уу туҥуй турук муҥутуур улахан таһыма ийэ кутАтырдьах ыйа — Аан Дьааһын ыйа. Аан Дьааһын ыйыгар кэп (киэп) уларыйар. Сыллааҕы дьиҥ, кырдьык киэбэ буолар.

Түбэлтэлэр:

  • 1266 — «Диван луҕат ат-Турк» диэн Маһмуд ал-Кашгари учуонай түүр тылын тылдьытын суруллубута 150-ча сыл буолан баран хос суруттарбыттар.
  • 1514 — Москуба улуу кинээһэ Василий III Смоленскай куоракка киирбит. Бу иннинэ куорат 110 сыл Литва сорҕото буола сылдьыбыта.
  • 1770 — Кагул кыргыһыытыгар П. А. Румянцев салалталаах нуучча аармыйата Халиль-паша баһылыктаах туурактар аармыйаларын кыайбыт.
  • 1774 — Англия учуонайа Джозеф Пристли кислороду арыйбыт.
  • 1914 — Германия Арассыыйаҕа сэриини биллэрбит.
  • 1818 — Ньылхаҥҥа бурдук ыскылаата тутуллубут. 1848 сыллаахтан 1867 сыллаахха диэри бу ыскылаат Арассыыйа-Америка хампаанньатын бас билиитигэр сылдьыбыта. Бу суолунан XIX үйэҕэ табаарынан Дьокуускай уонна Иркутскай хааччыллаллара.
  • 1922 — «Автономная Якутия» хаһыат маҥнайгы нүөмэрэ тахсыбыт. Билигин «Якутия» диэн ааттаах.
  • 1922 — Литва Өрөспүүбүлүкэтин бастакы Конституцията олоххо киирбит.
  • 1923 — Исидор Барахов Үлэ уонна Оборона Сэбиэтигэр ыыппыт суругар Өлүөнэ өрүс пароходствотын тэрийиини туруорсубута.
  • 1924 — Кыһыл Знамя уордьана олохтоммут.
  • 1924 — Атырдьах ыйыгар Саха АССР Совнаркомун Президиумун оннугар Оччугуй Совнарком тэриллибит. Бэрэстээтэлинэн Степан Аржаков буолбут, кини бу солоҕо Исидор Бараховы солбуйбут.
  • 1936 — Берлиҥҥэ Олимпиада аһыллыбыт.
  • 1939 — Бүтүн Сойуустааҕы тыа хаһаайыстыбатын быыстапката аһыллыбыт (1959 с. — Норуот хаһаайыстыбатын ситиһиилэрин быыстапката — ВДНХ).
  • 1943 — Дьоппуон импиэрийэтэ Мьянматтан англичаннары үүрэн бу дойду тутулуга суоҕун биллэрбит.
  • 1964 — Хас чаас аҥаарын аайы эпииргэ «Маяк» радиостанция позывнойдара тыаһыыр буолбуттар.
  • 1965 — Пол Маккартни «Yesterday» ырыата аан бастаан киэҥ эйгэҕэ ылламмыт.
  • 1975 — Хельсинкитааҕы сөбүлэҥҥэ 35 дойду (33 Европа дойдута, ол иһигэр социалистыы дойдулар, уонна АХШ Канаадалыын) илии баттаабыттар. Бу сөбүлэҥ дойдулар ыккардыларынааҕы сокуоннарга, кыраныыссаны чопчулааһыҥҥа, байыаннай турукка, киһи быраабыгар уонна экэниэмиэкэҕэ салаалардаах этэ, билигин да аан дойду олоҕор улахан сабыдыаллаах.
  • 1980 — Вигдис Финнбогадоттир Исландия бэрэсидьиэнинэн талыллыбыт уонна аан дойдуга демократтыы талыллыбыт дойду бастакы дьахтар баһылыга буолбут.
  • 1981 — АХШ-ка MTV канаал баар буолбут. «Video Killed the Radio Star» диэн бастакы видеоклибын көрдөрбүт.
  • 2007 — Арассыыйа олохтоохторун ахсаана Росстат дааннайынан 142 026,3 тыһ. киһи буолбут, ол эбэтэр туох баар Сир нэһилиэнньэтиттэн 2,15 %.

Төрөөбүттэр:

  • 1819 — аатырбыт «Моби Дик» диэн айымньыны суруйбут АХШ суруйааччыта Герман Мелвилл.
  • 1911 — Захар Гоголев (24.12.1974 өлб.) — устуоруйа билимин дуоктара.
  • 1950 — Спиридон Шишигин — хомусчут, СӨ үөрэҕин үтүөлээх үлэһитэ, СӨ үөрэҕин туйгуна, СӨ култууратын туйгуна.
  • 1970 — Сибель Джан (тур. Sibel Can, төрөөбүтүнэн Сибель Джангюре, Sibel Cangüre) — турок биллэр ырыаһыта, үҥүүһүтэ, киинэ артыыһа.

Өлбүттэр:

Следите за самым важным и интересным в Telegram-канале и WhatsApp-группе ЯСИА