24 От ыйа 24.07
  • 25°
  • $ 87,3
  • 95,46

Бэс ыйын 11 күнэ. Гаваай арыыларыгар Камехамеха күнэ - Бикипиэдьийэ

09:01, 11 июня 2020
Текст:
Читайте нас на
Яндекс Новости
ЯДВ

Бэс ыйын 11 күнэ — Гаваай арыыларыгар Камехамеха күнэ. 1810 сыллаахха Гаваай арыыларын түмпүт Камехамеха I (Камеаме́а I) хоруолу ахталлар. Дойдутугар түһээн тиһигин киллэрбитэ, Европаны уонна АХШ штааттарын кытта атыыны-эргиэни саҕалаабыта. Дьиктитэ диэн бу сэрииһит хоруол сэрии кэмигэр көннөрү дьон (ол иһигэр оҕолор, дьахталлар, кырдьаҕастар) эмсэҕэлиэ суохтаахтарын туһунан суругунан сокуон таһаарбыт. Кини тыыннааҕын тухары Гаваай арыылара тутулуга суох этилэр (ол саҕана Полинезия атын арыылара бары холуонньа буолбуттара), диэн Бикипиэдьийэҕэ суруллар.


🔹1748 — Дания «Хотугу Кириэс» диэн былааҕы ылыммыт. Кэлин манна майгыннныр былаахтары Скандинавия атын дойдулара бары бэйэлэригэр ылыммыттара.

🔹1872 — Москубаҕа Бастакы бүтүн Арассыыйатааҕы политехническай быыстапка аһыллыбыт. Бу быыстапка матырыйааллара эмиэ бу сылга Политехническай түмэл аһылларыгар туһаныллыбыттар.

🔹1928 — Украинаҕа Саха бастакы лүөччүгэ Өлүөхүмэ Кыыллааҕыттан төрүттээх Алексей Торговкин саахалга түбэһэн өлбүт.

🔹1935 — Америка айааччыта Эдвин Армстронг FM-араадьыйа бастакы демонстрациятын оҥорбут.

🔹1937 — «Тухачевскай дьыалата» түмүктэммитэ. Буруйданааччылар: Сэбиэскэй Сойуус мааршала М. Н. Тухачевскай, 1-кы раангалаах командарм И. Э. Якир, 1-кы раангалаах командарм И. П. Уборевич, Р. П. Эйдеман, А. И. Корк, Б. П. Фельдман, В. М. Примаков уонна комкор В. К. Путна ытылларга ууруллубуттар уонна бэс ыйын 12 күн түүнүгэр ытыллыбыттар. Итинтэн саҕалаан РККА кэккэтигэр улахан репрессиялар саҕаламмыттар.

🔹1938 — Аан дойду иккис сэриитин кэмигэр Кытай уонна Дьоппуон икки ардыларыгар улахан Ухань кыргыһыыта саҕаламмыт. Манна 4 ыйтан тахса буолбут кыргыһыы түмүгэр дьоппуоннар Ухань куоратын ылбыттар эрээри, олус элбэх сүтүктэммит буолан, Кытайга кимэн киириилэрин бытаардыбыттар уонна сотору кэминэн тохтоппуттар.

🔹1942 — ССРС уонна АХШ Ленд-лииһинэн бэйэ-бэйэни хааччыйыы сөбүлэҥэр илии баттаабыттара. Сэрии сылларыгар маннык сөбүлэҥнэри АХШ 42 дойдуну кытта түһэрсибитэ.

🔹1963 — АХШ бэрэсидьиэнэ Джон Кеннеди улахан суолталаах Гражданскай быраап сокуонун туһунан биллэрбит. Бу сокуоҥҥа уопсастыбаннай миэстэлэргэ киириигэ, үөрэххэ, үлэҕэ, быыбарга киһи барыта тэҥ бырааптаах, дискриминация суох буолуохтаах диэн этиллибит.

🔹1969 — Москубаҕа I Аан дойдутааҕы балет артыыстарын куонкуруһа аһыллыбыт.

🔹2008 — Дьокуускай аэропуордугар Боинг 747 улахан таһаҕас сөмүлүөтэ түспүт, Линц куораттан (Австрия) 158 ынаҕы аҕалбыт.

Төрөөбүттэр:

🔸1904 — Николай Павлов-Тыаһыт — репрессияҕа түбэһэн өр сылларга умнууга хаалбыт сэбиэскэй кэмҥээҕи саха суруйааччыта. Ойуунускай огдооботун ойох ылбыта, оҕолорун киһи оҥортообута.

🔸1915 — Петр Решетников (09.09.1960 өлб.) — Саха тыйаатырын артыыһа, киинэ артыыһа.

🔸1937 — Михаил Хатылаев, устуоруйа дуоктара, профессор. Илин Сибииргэ, ол иһигэр Саха сиригэр 1917-1937 сс. көмүс хостуур бырамыысыланнас сайдыытын чинчийбитэ.

🔸1939 — Дмитрий Зверев (08.09.2012 өлб.) — прозаик-публицист. Аатырбыт аҕатын Кыыл Уолун туһунан кинигэлэри таһаартаабыта.

🔸1949 — Николай Курилов — дьүкээгир омугуттан бастакы идэтийбит худуоһунньук, ону таһынан бэйиэт, прозаик, драматург, суруналыыс, «Геван» радиостанция үлэһитэ.

Өлбүттэр:

🔹1994 — Николай Черскэй (02.02.1905 төр.) — учуонай, ньиэп уонна гаас үөскээбит сирдэр механикаларын чинчийээччи, 1964—1987 сыллардаахха ССРС НА Сибиирдээҕи салаатын Саха Сиринээҕи филиалын Бөрөсүүдьүмүн бэрэстээтэлэ.

🔹1988 — Николай Бойлохов (10.03.1929 төр.) — саха биллиилээх мелодиһа.

https://sah.wikipedia.org/wiki/Хатылаев_Михаил_Михайлович

https://sah.wikipedia.org/wiki/Зверев_Дмитрий_Сергеевич

https://sah.wikipedia.org/wiki/Һауайи

https://sah.wikipedia.org/wiki/Торговкин_Алексей_Николаевич

https://sah.wikipedia.org/wiki/Ухань

https://sah.wikipedia.org/wiki/Иккис_аан_дойду_сэриитин_кэминээҕи_ленд-лиз_сөбүлэҥэ

https://sah.wikipedia.org/wiki/Тыаһыт

https://sah.wikipedia.org/wiki/Решетников_Петр_Михайлович

https://sah.wikipedia.org/wiki/Курилов,_Николай_Николаевич

https://sah.wikipedia.org/wiki/Черскэй_Николай_Васильевич

https://sah.wikipedia.org/wiki/Бойлохов_Николай_Иванович

https://sah.wikipedia.org/wiki/Бэс_ыйын_11

Следите за самым важным и интересным в Telegram-канале и WhatsApp-группе ЯСИА
Тутаах тыллар