16 От ыйа 16.07
  • 22°
  • $ 87,81
  • 95,78

Тааттаҕа "Кимтэн кииннээххин, хантан хааннааххын" кинигэ сүрэхтэннэ

11:02, 18 декабря 2023
Текст:
Хаартысканы ааптар тиксэрдэ
Читайте нас на
Яндекс Новости
ЯДВ

Ордук, биһиги сахалар, саҥа көрсүбүт эбэтэр сэргээн истибит киһибитин кимтэн кииннээҕин, хантан хааннааҕын туоһулаһар үгэстээхпит. Бу күннэргэ Таатта улууһун Ытык Күөлүгэр кыраайы үөрэтээччи, сир түннүгэ, улууспут бочуоттаах гражданина Елена Филимоновна Кузьмина саҥа тахсыбыт «Кимтэн кииннээххин, хантан хааннааххын» диэн биир боччумннаах кинигэтэ күн сирин көрбүт сүрэхтэниитигэр, улуустааҕы библиотека тэрийбит үтүө тэрээһинигэр сырыттыбыт.

Кинигэ таһыгар Чөркөөх музейын Тааттатааҕы Ньукуола таҥаратын уонна Уолбатааҕы чосуобуна дьиэлэрин хаартыската айылҕа силигилээн кэмигэр түспүт хаартыската туруорулл убут. Бу бэйэм сабаҕалыырбынан, улууспутугар Чөркөөх бастакы Таатта улууһун киинэ уонна автор Елена Филимоновна эмиэ мантан төрүттээҕинэн, киинэ түспүтүнэн бу таҥара дьиэлэрин хаартыската кинигэ таһын киэргэппит буолуон сөп. Кинигэ аан тылыгар педагогическай наука кандидата, А.Е.Мординов аатынан Тааттатааҕы лицей директора Изабелла Сивцева: ”Елена Филимоновна 20 сыл устата илиитин араарбакка архыыпка үлэлээн, тэҥҥэ көстүбүт докумуоннары илиинэн сурунан, мунньан испит. Оннук кыралаан түмүллэн, өр сыллаах сыралаах үлэ түмүгэ бу 19-с кинигэтэ буолла… Өбүгэлэри билии – силиһи-мутугу үүннэрии, тирэҕи бөҕөргөтүү, сиргэ чиҥник туруу буолар. Онон кинигэ суолтата олус улахан”, — диэн бэлиэтээбит. Автор Елена Кузьмина кинигэтин ис хоһоонун бу курдук арыйар: “Сахабыт сирэ Арассыыйаны кытта холбоһуоҕуттан ыла, биһиэхэ православнай итэҕэл тэнийбитэ. Таҥара дьиэлэрэ тутуллан, өбүгэлэрбит сүрэхтэнэн, аныгы үйэҕэ курдук дьиҥнээхтик толору ааттанан, араспаанньаланан, аҕаларын ааттара суруллан, төрөөбүт сыллара, ыйдара, күннэрэ чопчуланан, чуолкайданан кэллэҕэ. Судаарыстыбаннай докумуон быһыытынан ылыныллан, билиҥҥи үйэҕэ төрөөһүн туһунан сибидиэтилистибэҕэ олук уурдаҕа. Бу кинигэҕэ Тааттаҕа баар Ытык Күөллээҕи, Чычымахтааҕы, Баайаҕатааҕы маны таһынан оччолорго Тааттаҕа киирэр 3-с Байаҕантай нэһилиэгин Кириэс-Халдьаайытааҕы – түөрт таҥара дьиэлэрин уонна чочуобуна (Алданнааҕы Воскресенскэй таҥара дьиэтин паапкатыттан) метрическэй кинигэлэриттэн бэлиэтээһиннэр киллэрилиннилэр”.

Ааптар бэлиэтээбитин курдук, кинигэҕэ таҥара дьиэлэригэр суруллубут метрикалар наарданан киллэриллибиттэр. Манна оҕолорун сүрэхтэппит, бэргэһэлэнии уонна өлбүттэрин туһунан үс чааска аттарыллыбыт. Санаан көрдөххө, таҥара дьиэтин суругар киһи күн сирин көрдөҕүнэ, ыал буолбутун бэлиэтэттэрэ уонна киһи олохтон букатыннаахтык барыыта киллэриллэр эбит. Билиҥҥи загса дьиэтин курдук. Арай уратыта диэн кэргэн ылар киһи огдообо буолан, хаһыс кэргэнин ылара, киһи туохтан өлбүтэ, ханна көмүллэн сытара суруллар эбит. Онон билиҥҥи көлүөнэ бэйэлэрин өбүгэлэрин мантан сирдэтэн булуохтарын, үөрэтиэхтэрин сөп.

Кинигэ биһирэмигэр эргилиннэххэ, библиотека аактабай саалатыгар улууспут кыраайы үөрэтээччилэрэ, оскуола оҕолоро кэлбиттэр. Тэрээһини библиотека үлэһитэ Светлана Семеновна Игнатьева иилээн-саҕалаан ыытта. Улууспут баһылыгын солбуйааччы С.В.Сунхалыров, улуустааҕы норуот Айымньытын дьиэтин салайааччыта Г.Г.Вырдылин кыттыыны ыллылар. Улууспут кыраайы үөрэтээччилэрэ, Елена Филимоновна, Егор Дмитриевич Андросов үөрэнээччитэ буоларын, кини кэнниттэн улууспут былыргы олоҕун чинчийээччи, билээччи кини баарын бэлиэтээн эттилэр. Елена Филимоновна идэтинэн технолог. Үгүс сылларга улуустааҕы пионердар дьиэлэригэр эбии үөрэхтээһин учууталынан айымньылаахтык үлэлээбитэ. Бу күн үөрэнээччитэ, улууспут таһыгар киэҥник биллэн эрэр “Оһуордаах Таатта” бренд автора, салайааччыта Марианна Степанова махтал истиҥ тылларын уһуйааччытыгар эттэ.

Бу курдук үгүс иһирэх, сылаас тыл улууспут историятын, билиҥҥи көлүөнэ дьоҥҥо далаһа уурар Елена Филимоновна Кузьминаҕа ананна. Биир дойдулаахпыт Д.К.Сивцев-Суорун Омоллоон эппит тыллара: “Киһи норуотугар туһата үйэ уһунунан буолбакка, үлэ үйэлээҕинэн кэмнэнэр-кээмэйдэнэр», — диэн этиитэ чахчы да Елена Филимоновнаҕа туһуланар курдук.

Ааптар: Светлана Халгаева, Таатта.

Хаартыскаҕа кинигэ сүрэхтэниитин түгэннэриттэн.

Следите за самым важным и интересным в Telegram-канале и WhatsApp-группе ЯСИА