Балаҕан ыйыгар Булуҥ улууһугар олус суолталаах бэлиэ күн буолан ааста. Күһүүр нэһилиэгэр оскуола-интер­нат төрүттэммитэ 125 сааһын бэлиэтиир ула­хан үбүлүөйдээх тэрээһин буолан ааста. «Оскуола үбүлүөйэ үрдүк таһымҥа  ааста. Истиҥ, иһирэх, үчүгэй көрсүүһүүлэр тэрилиннилэр. Оскуола бырааһынньыгын күн­нэригэр ыалдьыттарбыт, урукку сыллар выпускниктара, нэһи­лиэк бэлиэ сирдэринэн, музей­ынан, урук­ку кэмнэрин санатар сир­дэринэн, айылҕаҕа сылдьан, то­лору сынньанан дуоһуйан бардылар», — диир нэһилиэк баһылыга Николай Чемезов.


Күһүүрдээҕи оскуола-интернат дириҥ си­лис­­тээх киэҥ историята 1893 сыл­лаахтан саҕаламмыта. Нэһилиэк улуус киинэ эрдэҕинэ, Стефан Александрович Орлов диэн таҥара үлэһитэ нэһилиэнньэ оҕолоругар аан маҥнай церковно-при­ходской оскуола кыһатын арыйбыт. Бэлиэтээн эттэххэ, бу оскуо­латтан Булуҥҥа үөрэхтээһин тэрил­либитэ.

Оскуола үбүлүөйэ теплоходунан Дьо­куус­кайтан кэлбит ыҥырыылаах ыалдьыт­­тары көрсүүттэн саҕалам­мытын Күһүүрдээҕи оскуола-интернат дириэк­тэрин иитэр-үөрэтэр үлэҕэ солбуйааччы Виктория Павлова этэр. Нэһилиэк олохтоохторо, үөрэнээччилэрэ кэлбит дьо­ну саха дьонун сиэринэн-туомунан көрсүбүттэр. 12 ыҥырыылаах ыалдьыт Тюмень куоратыттан саҕалаан, Дьокуускайтан, өрөспүүбүлүкэ араас улуустарыттан кэлбиттэр.

Сарсыҥҥы күнүгэр оскуола үөрүүлээх бырааһынньыга линейкаттан, нэһилиэк дьаһалтатын баһылыга Николай Чемезов эҕэрдэ тылыттан саҕаламмыт. Үтүө быһыыга-майгыга саамай кырдьаҕас выпуск­никтар, 1960 сыллардаахха оскуо­латтан куорсун анньынан тахсыбыт дьон кэлэн, эҕэрдэ тылларын, баҕа санааларын эппиттэр.

Ыалдьыттары кытта наллаан көрсүһүүгэ урукку сыл выпускниктара билиҥҥи үөрэнээччилэргэ хайдах үөрэммиттэрин хаартысканан көрдөрөн сиһилии кэп­сээбиттэр, уруккуну-хойуккуну са­наабыттар. Ону таһынан, кинилэри хайдах учууталлар үөрэппиттэрин билиһин­нэрбиттэр. Бэлиэтээн эттэххэ, кэлээччи ыалдьыттар үксүлэрэ үтүөлээх учууталлар, үөрэҕирии салаатын үлэһиттэрэ эбит. Бырааһынньык күннэригэр билиҥҥи үөрэнээччилэри кытта араас хабааннаах тэрээһиннэргэ кыттыбыттар, сэргэх кэпсэтиилэри ыыппыттар.

Үбүлүөй олус үчүгэйдик үрдүк таһымҥна ааспыт. Интернат-оскуола үбүлүөйүн түмүктүү бырааһынньыктааҕы фейервек ыппыттар уонна кэлээччи дьону минньигэс туордунан күндүлээбиттэр.

Билигин саҥа оскуола дьиэтэ 70% тутуллан турар. Санатан эттэххэ, олунньуга бырабыыталыстыба отчуоттуу кэлэ сыл­дьан, оскуола-интернат тутуута барыа, харчы көрүллүө диэн эрэннэрбитэ.

“1983 сыллаахха  Стефан Орлов  диэн киһи Булуҥҥа   оскуола   арыйыаҕыттан, улууска үөрэҕирии  саҕаламмыта.  Оскуо­ла   аан маҥнай    арылларыгар 12 оҕо  үөрэммит,  онтон кэнники сылларга сай­дан, атаҕар туран барбыт. Оскуола арыллаҕыттан 31 дириэктэр үлэ­лээбитэ. Онтон билиҥҥи туругунан, оскуола-интернакка 193 үөрэ­нээч­чи уонна 36 учуутал баар.

Оскуолабыт төрүт үгэһин сүтэрбэккэ салҕыы сайда, үүнэ турдун. Аныгыс үбү­лүөйбүтүн саҥа оскуолаҕа бэлиэтиирбитин эрэнэ күүтэбит”, – диэн Виктория Васильевна кэпсиир.

Бу оскуолаттан үгүс учууталлар династиялара тахсыбыттара. Ол курдук, Мироновтар, Степановтар уонна Стручковтар дьиэ кэргэттэрэ көлүөнэттэн көлүөнэҕэ учууталлаан, оҕолорго сыр­дыгы тарҕатан кэлбиттэрэ, кинилэр килбиэннээх үлэлэрэ үрдүк таһымҥа сыаналанар. Билигин кинилэр үөрэппит оҕолоро  үтүө дьон буолан, өрөспүүбүлүкэ бары муннуктарынан тарҕанан,  араас үлэ эйгэтигэр таһаарыылаахтык үлэлии-хамныы, айа-тута сылдьалларыттан ос­куола киэн туттар.

 

Үөрэҕирии улуустааҕы салалта тын начальнига Матрена Варламова:

Мин   бэйэм   Күһүүрдээҕи     оскуоланы 1986     сыллаахха үчүгэйдик түмүктээт, салгыы үрдүк үөрэх    кыһатыгар үөрэнэ   барбытым. Кэлин,  үрдүк үөрэҕи бүтэрэн, оскуолабар 1992-2016 сс. физика учууталынан үлэлээбитим. Аан маҥнай оскуолаҕа үлэҕэ киирэрбэр дириэктэринэн Галина Семеновна Щебетюк олорбута. Ол кэнниттэн Юрий Романович Иванов, Александр Стефанович Велигура. Онтон билигин Ирина Юрьевна Винокурова кинилэр үлэлэрин салҕаан, дириэктэрдии сылдьар.

Мин үөрэммит сылларбар Д.И. Краснопольский, А.В. Чекулаев, А.Н.Мжельских, К.С. Постников уонна С.С. Шамаев дириэк­тэр­дээбит­тэрэ. Бу дьону нэһилиэнньэ на­һаа убаас­тыыра.

Биһигини иитэн-үөрэтэн таһаарбыт тапталлаах оскуолабар баҕарыам этэ сайдыыны. Саҥа оскуолабыт 2019 сыллаахха үлэҕэ киирэрэ буоллар наһаа үчүгэй буолуо этэ диэн баҕа санаа­лаахпын. Кэлэр көлүөнэбит оҕолоро ула­хан, сырдык оскуолаҕа үөрэниэ, үлэ­лиэ этилэр. Өр сылларга бииргэ үлэ­лээбит коллективпар үөрэххэ тар­дыһар үөрэнээччилэри, өйдөһөр төрөп­пүттэри өйөөн, туох баар кыахтарын уонна кыһамньыларын улуус үөрэҕин хаачыс­тыбатын көтөҕөллөрүгэр үлэлэһэл­лэри­гэр баҕарыам этэ.

Ааптар: Харысхан ПОПОВ

Хаартыскалары Күһүүрдээҕи оскуола коллектива тиксэриитэ

0
0
comments powered by HyperComments