Саха сиригэр цифровой хамсааһын күүһүрэн иһэр. Сахалыы контены оҥорор олохтоох блогердар сорохторго дьиҥнээх медиа-дьоруойдар, оттон атыттарга култуураны тарҕатар суолталаах дьон буоллулар. Кинилэр кимнээхтэрий уонна саха тылын харыстааһыҥҥа туох оруолу оонньуулларый?
Сахалыы тыллаах ханнык блогердары дьон сэҥээрэрий?
Ыччат дьон сахалыы тыллаах эдэр көлүөнэ блогердарынан — Уйгулаана Николаеваны (Сай Саха), Масаха Мэхээһи, Панда Саханы, Айыына Кожурова — ааттаатылар. Кинилэр контеннара бэйэлэрин туһунан блогтан саҕалаан, ытык уонна саха тылын үөрэтии туһунан видеоларга диэри тэнийэр.
«Маннык блогердар бааллара олус үчүгэй. Уопсайынан, кинилэри малаадьыастар диибин, кинилэр саха тылын, култууратын тарҕатар эрэ буолбакка, сахалыы ыраастык быраабыланы тутуһан саҥарар, литературнай нуорманы билэр блогердар», — диир ХИФУ устудьуона Кэнчээри Николаев.
Аҕа көлүөнэ дьон блогердар ааттарын чопчу билбэт буолуохтарын сөп, ол эрээри саха тылынан үчүгэй таһымнаах (хаачыстыбалаах) контены олус сэргээн көрөллөр-истэллэр. «Саха саҥатын олус интэриэһиргиибин, «Тэтим» араадьыйаҕа анал рубриканы истэбин, тэлэбиисэргэ сахалыы ыраастык, таба саҥарар дьону көрөбүн», — диир Лидия Диодорова.
Учуутал эбэтэр блогер: саха тылын дьоҥҥо тириэрдиигэ ким ордугуй?
Блогер үлэтин оскуола учууталын үлэтигэр тэҥниэххэ сөп дуо диэн ыйыталастым. Дьон санаата биир: бу икки хайысха хайдах да күрэхтэспэт, кинилэр бэйэ-бэйэлэрин эбэн, ситэрсэн биэрэллэр.
Эдэр көлүөнэ хоруйа:
⁃ Блогер уустук этиини чэпчэкитик быһаарар, дьоңңо сахалыы тыыны иңэрэр.
⁃ Тыл үөрэхтээхтэрэ быдан элбэҕи, билиини ситимнээн биэрэллэр, оҕо саха тылын наука өттүттэн үөрэтэригэр учуутал көмөлөһөр.
— Блогер уонна учуутал тус-туспа хайысхалаахтар, онон тэҥниир сыыһа. Ити эрээри сыаллара биир — оҕолорго, ыччакка, дьоҥҥо туһалаахтар.
Аҕа көлүөнэ хоруйа:
⁃ Блогердар туһалаахтар, ол курдук кинилэр аныгылыы көрүүлээхтэр, саҥа идеялаахтар уонна саха тылын тарҕатыыга, киэҥ эйгэҕэ таһаарыыга уратытык, баар халыыпка олоҕурбакка үлэлииллэр, ол иһин интэриэһинэй.
Блогердары кимнээх көрөллөрүй, истэллэрий, ааҕалларый?
Саха тылын тарҕатааччы блогердар араас ааҕааччы биһирэбилин ылаллар. Олохтоохтор этиилэринэн, кинилэри көрөллөр:
- Эдэр ыччат уонна орто саастаах дьон — өрөспүүбүлүкэ иһигэр сүрүн ааҕааччылар.
- Түүр омуктар бэрэстэбиитэллэрэ — казах, кыргыз, туурак, кинилэр саха тылыгар билэр төрүттэрин, тылларын булаллар.
- Саха сирин интириэһэргиир бары дьон — култуура уонна айылҕа туһунан контеннар өрөспүүбүлүкэ тас өттүгэр олорор дьоҥҥо интэриэһи үөскэтэллэр.
Ыйытыктарга хоруйдаабыт дьон уопсай санаатынан, бу саха тылын, култууратын тарҕатар блогердар араас атын дойду дьонун интэриэһин тардаллар. Саха сиригэр туризм сайдыытыгар туһалаахтар.
Цифровой үйэ саха тылын харыстааһыҥҥа туһата
Саха тылын өрө тутар блогердары судаарыстыба өйүүр дуо? Ыччат дьон блогердары сыаналыыр уонна өйүүр наадатын этэр. Тоҕо диэтэххэ, кинилэр бэйэ баҕатынан (энтузиазмынан) үлэлииллэр, өссө кинилэр олус аҕыйахтар.
Аҕа көлүөнэ дьон ити ыйытыкка судургутук хоруйдууллар: «Баар буоллуннар, тупсан сайдан, саҥаны айан истиннэр».
Куйаар ситимигэр саха тылын кэскилигэр анаммыт ыйытыкка кыттыбыттар этэллэринэн, блогердар үлэлэрэ сайдыыны уонна тупсарыыны кытта ситимнээх. «Тупсан истэҕинэ, олус үчүгэй буолуоҕа», — диэн ыччат этэр. «Тупсар уонна сайдар суол баар», — диэн аҕа көлүөнэ дьон сөбүлэһэллэр. Кинилэр цифровой технологияларыгар төрөөбүт тылы харыстыыр саҥа кыаҕы көрөллөр.
Саха тылын тарҕатар блогердар билиҥҥи кэмҥэ улахан суолталаах дьон. Олохтоох дьон көрүүлэригэр кинилэр чопчу туһалаах дьон буолаллар. Тылы үөрэтиигэ, тылы сайыннарыыга кыһанар дьон аатын сүгэллэр. Саха сирин тас дойду, түүр норуоттарын икки ардыларыгар сибээс үөскэтэллэр. Блогердар күүстэрэ — сыыппара үйэҕэ суолталаах өйдөбүлү судургутук уонна өйдөнүмтүөтүк дьоҥҥо тиэрдэллэр.
Ааптар: Алина Диодорова
