15 От ыйа 15.07
  • 18°
  • $ 87,74
  • 95,76

Ыам ыйын 26 күнэ. Арассыыйа урбаанньытын күнэ - Бикипиэдьийэ

09:01, 26 мая 2021
Текст:
Читайте нас на
Яндекс Новости
ЯДВ

Грузияҕа тутулуга суох буолуу, Польшаҕа — Ийэ күнэ.

Чугас Илиҥҥэ (Ближний Восток) бастакы бөдөҥ коммерческэй ньиэптээх сир Персияҕа (билигин Ираан) көстүбүт.

Закавказье Федерацията үс тутулуга суох өрөспүүбүлүкэҕэ хайдыбыт: Грузия, Армения уонна Азербайджан.

Норильскайга ГУЛаг хаайыылаахтарын бастаанньата саҕаламмыт. ГУЛаг устуоруйатыгар саамай бөдөҥ уонна уһун кэмнээх бастаанньа.

Коми АССР Коми Өрөспүүбүлүкэтэ буолбут. 

Бэлиэ күннэр:

Түбэлтэлэр:

  • 1093 — Стугна өрүс (Днепр салаата) үрдүнээҕи кыргыһыыга нуучча кинээстэрин сэриилэрэ половецтартан хотторбуттар. Киев сэриитин Святополк Изяславич салайара, Чернигов сэриитин кини тастыҥ быраата — Владимир Всеволодович (Мономах), Переяславль сэриитин — Ростислав Всеволодович (Мономах бииргэ төрөөбүтэ). Чугуйуу кэмигэр Ростислав ууга түһэн өлбүтэ. Бу кэнниттэн өссө икки кыргыыһыга хотторон баран эһиилигэр Мономах половецтары кытта эйэ түһэрсибитэ, хаан Тугоркан кыыһын ойох ылбыта.
  • 1650 — Ерофей Хабаров кыһыҥҥы бохуоттан Дьокуускайга төннөн кэлбит. Даур кинээстэрэ Лавкай уонна Богдой тустарынан сибидиэнньэлэри аҕалбыт. Санаттахха сахалар Зея уонна Бурея өрүстэргэ олохтоох даурдары кытта эргинэллэрэ эбитэ үһү. Кэлин даурдар Поярков уонна Хабаров салалталаах этэрээттэр хаҕыс сыһыаннарын тулуйбакка Даурияттан көһөн Кытайга баран биэрбиттэрэ. Холобур, Гуйдар диэн кинээс сэлиэнньэтин ылалларыгар хаһаактар 661 дауру өлөрбүттэрэ (онтон 427 кыргыһыы кэмигэр), 243 дьахтары уонна 118 оҕону билиэн ылбыттара.
  • 1745 сыл ыам ыйын 19 күнүттэн 1747 сыл ыам ыйын 26 күнүгэр дылы Саха сирин бойобуодатынан ананан Федот Аммосов сулууспалаабыт.
  • 1799 — Александр Суворов хамаандалыыр нуучча сэриитэ Турин куораты ылбыттар.
  • 1805 — Карабах баһылыга Ибрагим-хан Арассыыйа ыраахтааҕытыгар присяга биэрбит.
  • 1894 — Арассыыйа бүтэһик ыраахтааҕыта Николай II бүрүстүөлгэ олорбут.
  • 1905 — Арассыыйа саамай баай дьонуттан биирдэстэрэ, мэссэнээт Савва Морозов Канныга бэйэтигэр тиийинэн өлбүт.
  • 1908 — Чугас Илиҥҥэ (Ближний Восток) бастакы бөдөҥ коммерческэй ньиэптээх сир Персияҕа (билигин Ираан) көстүбүт.
  • 1918 — Закавказье Федерацията үс тутулуга суох өрөспүүбүлүкэҕэ хайдыбыт: Грузия, Армения уонна Азербайджан.
  • 1922 — Автономнай өрөспүүбүлүкэ биллэриллибитэ биир ый ааспытын кэннэ Дьокуускай куоратыттан осаднай балаһыанньа уһуллубут. Саха сиринээҕи Губбюро Исидор Барахов национальнай бэлиитикэ туһунан тезистэрин ылыммыт.
  • 1931 — Харбиҥҥа кыраныысса таһынааҕы саамай бөдөҥ нуучча тэрилтэтэ үөскээбит — Арассыыйа фашистыы баартыйата.
  • 1953 — Норильскайга ГУЛаг хаайыылаахтарын бастаанньата саҕаламмыт. ГУЛаг устуоруйатыгар саамай бөдөҥ уонна уһун кэмнээх бастаанньа. Сүрүн төрүөтүнэн Сталин өлбүтүгэр холуобунай буруйу оҥорбуттары эрэ амнистиялаабыттара буолбут, Горлаг диэн ааттанар Норильскай лааҕырдарыгар элбэх бэлиитикэ ыстатыйанын олорооччулар бааллар эбит. Хам баттааһын кэмигэр 150, сорох дааннайынан 200 киһи өлбүтэ.
  • 1972 — ССРС уонна АХШ баллистическай ракетаттан хаххалыыр сэрии сэбин (ПРО) хааччахтыыр туһунан дуогабар түһэрсэллэр.
  • 1992 — Коми АССР Коми Өрөспүүбүлүкэтэ буолбута.

Төрөөбүттэр:

  • 1265 — Данте Алигьери (1321 өлб.), Флоренция бэйиэтэ, италия литэрэтиирэлии тылын олохтооччуларыттан биирдэстэрэ.
  • 1900 — Николай Цытович, учуонай, геомеханик, инженер геолог, ССРС НА чилиэнэ-корреспондена. 1947—1953 сыллардаахха ССРС НА Саха Сиринээҕи филиалын Бөрөсүүдьүмүн бэрэстээтэлэ.

Өлбүттэр:

Следите за самым важным и интересным в Telegram-канале и WhatsApp-группе ЯСИА