— Сахамин Миланович, омук агеннарын үлэлэрин ханнык сокуон хонтуруоллууруй?
—Сүрүн докумуонунан «Тас дойду сабыдыалыгар киирбит дьон дьайыыларын хонтуруоллааһын туһунан» 2022 с. от ыйын 14 күнүгэр ылыллыбыт 255-ФЗ №-дээх федеральнай сокуон буолар. Сокуон биирдиилээн дьону уонна юридическай сирэйдэри тас дойдулар агеннарын быһыытынан билинии бэрээдэгин, кинилэр бырааптарын уонна эбээһинэстэрин, ону тэҥэ кинилэр дьайыыларын хонтуруоллуур миэрэлэри быһаарар. Ону таһынан судаарыстыбаннай хонтуруол бэрээдэгэ 2023 с. тохсунньу 14 күнүнээҕи 18 №-дээх РФ Бырабыыталыстыбатын уурааҕынан бигэргэммитэ.
-Арҕааҥҥы дойдулар биһиги дойдубут дьонугар алдьатыылаах дьайыыны оҥоро сатыылларын туһунан кэпсээ эрэ.
-РФ официальнай уорганнара этэллэринэн, арҕааҥҥы дойдулар дойдубут уопсастыбаннай-бэлитиичэскэй балаһыанньатыгар дьайа сатыыллар. Ол барыта демократияны уонна киһи быраабын көмүскүүр хайысхалаах барар, ис дьиҥэ бэлитиичэскэй өрүттээх буолар. Дойдубутун иһиттэн ыһа сатыыр урукку ньымаларыгар төнүннүлэр.
Байыаннай дьайыы саҕаламмытын кэнниттэн оппозиция актыбыыстара кыраныысса таһыгар барбыттара уонна онтон олорон Арассыыйаҕа буола турар дьайыылары киһи быраабын утары оҥоһуллалларын туһунан сымыйа сурахтары тарҕаталлар.
Кинилэр быыбар үлэтигэр орооһуохтарын сөп диэн сэрэтэллэр, ол иһигэр быйыл балаҕан ыйын 20 күнүгэр буолуохтаах быыбарга.
-Федерация Сэбиэтигэр туох үлэ ыытыллар?
-Манна судаарыстыба суверенитетын көмүскүүр уонна дойду ис дьыалаларыгар буккуһууну сэрэтэр Хамыыһыйа тэриллибитэ. Онно сенатордар киирэллэр, үлэ туһааннаах министиэристибэлэри, эспиэрдэри кытта ыкса сибээстээх барар.
-Арассыыйа ис дьыалаларыгар буккуһууттан көмүскүүр ханнык миэрэлэр ылылыннылар?
-РФ Юстицияҕа министиэристибэтин дааннайынан, 2025 с. омук агенынан 185 киһи, ону тэҥэ 33 тэрилтэ уонна бырайыак билинилиннэ. 2025 сыл ахсынньы 26 күнүнээҕи туругунан испииһэккэ 1125 омук агена уонна наадата суох 291 тэрилтэ баара, бу 2024 сыллааҕы көрдөрүүттэн элбэх.
2025 сыллаахха Арассыыйа тас буккуһууну сэрэтиигэ хас да миэрэни ылан турар. Билигин киһини эбэтэр тэрилтэни омук агенынан билинэргэ – кини дойду куттала суох буолуутун утары үлэлиир омук уорганнарыгар уонна норуоттар икки ардыларынааҕы структураларга көмөлөһөрө төрүөт буолар.
2025 сыл балаҕан ыйын 1 күнүттэн омук агеннара сырдатар-үөрэтэр үлэни ыыталлара, ону таһынан судаарыстыбаннай корпорациялары салайыыга кытталлара уонна муниципальнай үптэн өйөбүл ылаллара олох бобулунна. Түһээн усулуобуйата кытаатта: омук агеныгар НДФЛ ыстаапката 30% буолла итиэннэ барыска түһээн чэпчэтиитинэн туһанара бобулунна.
Маны таһынан дойдуну утары үлэҕэ кыттыһан сууттаммыт дьоҥҥо эбии хааччахтары киллэрэр сокуону Госдуумаҕа көрө сылдьаллар. Ол эбэтэр ИП тэринэллэрэ бобуллар, мала-сала блокировкаланар уонна судаарыстыбаннай өҥөнөн туһанарыгар аккаас кэлэр. Быраабы араҥаччылыыр уорганнар этэллэринэн, билигин Арассыыйа көҕүлээһининэн аан дойду үрдүнэн 11 тыһ. киһи көрдөбүлгэ сылдьар, кинилэр тас дойдуларга Арассыыйаны утары дьайыыларга көхтөөхтүк кытталлар.
Ааптар: Галина Иванова.
Источник: Саха сирэ саайт
This post was published on 06.03.2026 12:11 12:11