Докумуону биэрии ньымалара, бүддьүөт миэстэлэрин ахсаана уонна – бастакытын төлөбүрдээх миэстэлэр үөрэх кыһатыгар уопсайа уонна хас биирдии үөрэх хайысхатынан тус-туһунан, ханнык эмэ идэҕэ киирэргэ наадалаах Биир кэлим судаарыстыбаннай эксээмэн (БКЭ) уонна, биллэн турар, үөрэххэ киирэргэ алын аһардар бааллар. Ол курдук, быйыл бастакытын биллэрдик үрдэттилэр – тута алта биридимиэтинэн. Химияҕа уонна биологияҕа 39-тан 40 баалга диэри уларыйар, физикаҕа – 39-тан 41 баалга диэри, информатикаҕa – 44-тэн 46 баалга диэри, историяҕа – 36-тан 40 баалга диэри, омук тылыгар – тута 10 баалынан: 30-тан 40-ка диэри. Бу өссө алын кирбиитэ эрэ. Үрдүк үөрэх кыһалара ону бэйэлэрэ көрөн үрдэтиэхтэрин сөп — үксүгэр ордук күүстээх абитуриеннары ылыан баҕарар үөрэх кыһалара.
Нуучча тылыгар, математикаҕа, географияҕа, обществознаниеҕа уонна литератураҕа бааллар уларыйыахтара суоҕа. Университеттар саайтарыгар үөрэххэ киирии быраабылатын тахсарын кэтэһэбит – онно барыта баар буолуо.
Үүммүт сыл үрдүк үөрэх саҥа тиһигэр көһүү сыла буолар. 2022 сылтан Арассыыйаҕа пилотнай бырайыак бара турар, онно алта үрдүк үөрэх кыһата кыттар. Ол эрээри быйыл кинилэр ахсааннара биллэрдик элбиэн сөп. Вице-премьер Дмитрий Чернышенко эппитинэн, быйыл үрдүк үөрэх саҥа быраабылата тыһыынчаттан тахса үрдүк үөрэх кыһатыгар киллэриллиэ. 2027 сылтан саҥа үөрэх тиһигэ дойду бары үрдүк үөрэҕин кыһаларыгар үлэлиэ уонна, Валерий Фальков эппитинэн, сэбиэскэй үөрэх систиэмэтин бастыҥ быраакыткаларын уонна бүтэһик уон сыллар уопуттарын холбуоҕа. Биир кэлим таһым киллэриллэр – үрдүк үөрэх (толору идэлээх исписэлиистэри «биир түһүмэҕинэн» бэлэмнээһин). Ол эрээри үөрэх болдьоҕо араас буолуо. Холобур, инженердэргэ, учууталларга – биэс сыл. Туризм уонна информационнай технологиялар эйгэлэригэр – кылгас бырагыраамалар. Науканы эрэйэр уустук идэлэргэ – алта сыллаах үөрэх. Магистратура идэтийбит үрдүк үөрэҕинэн буолар. Ону үс хайысхаҕа араарарга этии киллэрэллэр: идэтийбит, салайар уонна чинчийэр. Онуоха салайар хайысхаҕа хайа баҕарар тус хайысхалаах үрдүк үөрэҕи бүтэрбит киһи киириэн сөп, оттон идэтийбит уонна чинчийэр хайысхаларга үөрэххэ киирии идэтийбит уонна судургу үрдүк үөрэх хайысхлара сөп түбэстэхтэринэ эрэ көҥүллэниэ, суруйда Саха сирэ саайт.
This post was published on 14.01.2026 12:09 12:09