Норуоттар доҕордоһуулара: Кытай устудьуоннара Саха сиригэр нуучча тылын үөрэтэллэр

Россия Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин ыйааҕынан 2026 сыл Россия норуоттарын сомоҕолоһуутун сылынан биллэриллибитэ. М.К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университекка (ХИФУ) тас дойду устудьуоннара үөрэнэллэр. Кинилэр олохторо — култууралар икки ардыларынааҕы кэпсэтии чаҕылхай холобура буолар.

Саха сиригэр билии ыла уонна саҥа тэтими билэ кэлбит дьон ортолоругар — Чжэнь Ии уонна Се Синьюй бааллар. Кинилэр Кытайдааҕы Хэйлунцзян омук тылларын университетын үһүс кууруһун устудьуоннара. Кыргыттар манна биир сыллаах тыл стажировкатын ааһаллар.

Баҕа санаа уонна стажировка

Арассыыйаҕа кэлэр туһунан быһаарыыны кыргыттар бэйэлэрэ ылыммыттар. «Биһиги нуучча тылын үчүгэйдик үөрэтиэхпитин уонна саҥарар үөрүйэҕи ылыахпытын баҕарабыт», — дииллэр кинилэр. Төрөппүттэрэ, төһө да долгуйбуттарын иһин, оҕолорун сайдыылаах, дириҥ билиилээх буолалларын туһугар — сөбүлэһэн, алҕаан, атын дойдуга ыыппыттар.

Доҕордоһуу уонна тыл мэһэйэ

Атын омук устудьуоннарын кытта кэпсэтии бэйэтэ уратылаах. Уустук тиэмэлэри тылдьыт көмөтүнэн ырыталлар, оттон судургу боппуруостары нууччалыы кэпсэтэллэр. «Саха сиригэр дьон олус аһаҕас майгылаах буолан, доҕоттору булар олус судургу», — диэн кытай кыргыттара бэлиэтииллэр.

Ол эрээри, тыл мэһэйэ нууччалары кытта буолбакка, атын омуктары кытта үөскүүрүн кэпсииллэр. «Биһиги атын омук устудьуоннарын кытта кыайан кэпсэппэппит, тоҕо диэтэххэ, биһиги ааҥгыл тылынан мөлтөхпүт. Биһигиттэн ураты атын тас дойду дьоно бары ааҥгыллыы эрэ саҥараллар, ол иһин кинилэри кытта ситим олохтуур уустук», — диэн Чжэнь Ии уонна Се Синьюй быһаараллар. Ол иһин кинилэр сүрүннээн нуучча уонна саха доҕотторун кытта алтыһаллар, оттон атын омуктары кытта университет ыытар тэрээһиннэригэр эрэ көрсөллөр.

Култуура сонуна уонна «Тымныы дойду»

Саха сиригэр олоруу саамай улахан үтүө өрүтүнэн аһаҕас буолуу уонна бэйэ бэйэҕэ көмөлөсүһүү буоларын эттилэр. «Тугу эмэ ыйыттахха, дьон куруук көмөлөһөр», — дииллэр кыргыттар. Сүрүн ыарахана — кырыа тымныы, онно үөрэнэр уустук. Ол да буоллар, кинилэр Саха сирин билэ-көрө сатыыллар.

Үөрэх таһынан кыргыттар Опера уонна балет тыйаатырыгар, кэнсиэрдэргэ сылдьаллар, «Царство вечной мерзлоты» курдук ураты сирдэри көрөллөр. Саха аһын эмиэ боруобалаабыттар: тоҥ балыгы уонна таба этин амсайбыттар. «Таба этэ олус минньигэс эбит», — диэн быһаарбыттар.

Чжэнь Ии уонна Се Синьюй устуоруйалара — бу Норуоттар сомоҕолоһууларын сылын дириҥ суолтатын биир чаҕылхай холобура. Тыл мэһэйин туораан, атын култуураҕа киирии, биир тылы булан кэпсэтии уонна ис сүрэхтэн ытыктаһыы — бу араас норуот биир сомоҕо буолуутун туоһута.

Тускуйана Игнатьева