Ил Дархан Айсен Николаев бу сылы өрөспүүбүлүкэҕэ Култуура сылынан биллэрбитэ. М.К. Аммосов аатынан ХИФУ Хотугулуу-Илиҥҥи норуоттарын тылларын уонна култуураларын институтун устудьуоннара саха тылын үөрэтии таһымын хайдах сыаналыылларын билистибит. Кинилэр хоруйдара култуурабыт кэскилин туһунан элбэҕи кэпсииллэр.
Бэриллибит ыйытыылар:
- Саха тылын университекка үөрэтии таһыма хайдах дии саныыгын?
- Үөрэх бырагыраамата төһө интэриэһинэйий?
- Үөрэх кэмигэр сахалыы саҥарар үөрүйэххэ төһө болҕомто уурулларый?
- Үөрэтэр биридимиэттэргиттэн ханныгы ордороҕун? Саха тылын уһуйааччыларын үөрэтэр ньымалара эйигин астыннарар дуо?
- Төрөөбүт тылынан үөрэх кинигэлэрэ, босуобуйалар төһө тиийимтиэлэрий?
- Үөрэххэ саҥа киирбит күҥҥүттэн, саҥарар саҥаҕар туох уларыйыылары бэлиэтиигин?
Айна Осипова, ХИФУ 5 кууруһун устудьуона:
— Университекка саха тылын үрдүк таһымҥа үөрэтэллэр дии саныыбын. Холобура, биһиги үһүс уонна төрдүс кууруска кэҥэтэн үөрэппиппит.
— Үөрэх бырагыраамата интэриэһинэй. Уһуйааччыларбыт арааһынай саҥа ньымалары тутталлар.
— Үнүстүүппүтүгэр сахалыы саҥарабыт. Билигин саха тылынан саҥарар дьон өссө элбээтэ дии саныыбын.
— Саха тылын үөрэтэр уһуйааччыларбыт киэҥ билиини биһиэхэ биэрэллэр, онон сөбүлээн үөрэнэбин. Үөрэхпэр тылы састаабынан ырытарбын ордоробун.
— Төрөөбүт тылынан үөрэх кинигэлэрэ, босуобуйалар элбэхтэрэ үчүгэй.
Күннэй Куланова, ХИФУ 3 кууруһун устудьуона:
— Университекка саха тылын орто таһымҥа үөрэтэбит дии саныыбын, тоҕо диэтэр үксүн саха тылын үнүстүүтэ эрэ чиҥэтэн үөрэтэр курдук.
— Үөрэх бырагыраамата, мин санаабар, интэриэһинэй, уһуйааччылар араас саҥа ньымалары туһанан лекция ааҕаллар.
— Үөрэх кэмигэр сахалыы саҥарар үөрүйэххэ сүрүн болҕомто уураллар.
— Саха тылын үөрэтэр уһуйааччылар кичэйэн үөрэтэллэр, билиини үрдүкү таһымҥа биэрэллэр. Тус бэйэбэр тэтимнээх үөрэх ньымата быдан интэриэһи тардар. Биһиги иннибитинэ олоро сылдьыбыт улуу дьон тустарынан кэпсииллэрэ эмиэ олус интэриэһинэй.
— Төрөөбүт тылбытынан кинигэлэр, босуобуйалар тиийимтиэлэр эрээри, кэлин билиини судургутук тиэрдэр матырыйааллар өссө элбииллэрин баҕарабын.
Сайыына Черкашина, ХИФУ 5 кууруһун устудьуона:
— Интэриэһинэй, араас үөрэхпитигэр сыһыаннаах тэрээһиннэргэ кыттабыт.
— Болҕомто ууруллар, ордук оҕолор иннилэригэр кэпсии таҕыстаххына, уһуйааччылар сыыһаларгын ыйан-кэрдэн биэрэллэр.
— Саха литэрэтиирэтин ордук ордоробун, өбүгэлэрбит хайдах олорон ааспыттарын, мындыр, күүстээх өйдөрүн-санааларын, сиэрдэрин-туомнарын ааҕарбын, эбии билэрбин-көрөрбүн сөбүлүүбүн. Уһуйааччыларым үөрэтиилэрэ астыннарар, олус интэриэһинэйдик кэпсииллэр, үөрэтэллэр. Киһи хайдах эрэ кинилэр кэпсээтэхтэринэ, нууччалыы эттэххэ мотивация ылар.
— Үнүбүрсүтүөт билиини-көрүүнү биэрбитэ олус баһаам буоллаҕа. Бу үөрэххэ киирбиппиттэн олус үөрэбин. Төрөөбүт төрүт тылбын саха тылын уонна литэрэтиирэтин үөрэтэрбиттэн, сахалыы саҥарарбынан киэн туттабын уонна олус дьоллоох сахабын диэн сананабын.
Сайаана Сидорова, ХИФУ 1 кууруһун устудьуона:
— Биһиги бырагыраамабыт олус интэриэһинэй, сыыппара олоххо олорор буолан, элбэх куйаар ситим тэриллэрин туһанабыт.
— Улахан болҕомто ууруллар бөҕө буоллаҕа дии.
— Саха тылын үөрэтэр уһуйааччыларым ньымалара сөп түбэһэр дии саныыбын, үөрэх матырыйаала төбөбөр түргэнник киирэр уонна хатанар. Мин саамай интэриэһиргиир ньымам оонньуу нөҥүө буолар.
— Биһиги бибилэтиэкэбитигэр туох баар наадалаах кинигэлэр барыта баар, барыбытыгар тиийэр.
Наталья Новгородова, ХИФУ 2 кууруһун устудьуона:
— Интэриэһинэй, билим үлэһиттэрэ, учуонайдар, бэрэпиэссэрдэр үөрэтиилэрин таһыма олус үрдүк.
— Ууруллар. Биһиги үөрэхпит кыһатыгар сахалыы эрэ саҥара сатыыбыт.
— «Литературное мастерство. Поэзия» диэн биридимиэти ордоробун. Хоһоон суруйар буоламмын, тус бэйэбэр олус туһалаах уонна интэриэһинэй. Үөрэтиилэрин үксүн сөбүлээн истэбин.
— Бэйэм санааларбын быдан үчүгэйдик быһааран этинэр буоллум. Сахалыы саҥарарым лаппа тупсубут, тылым баайа кэҥээбит.
Мария Петрова, ХИФУ 3 кууруһун устудьуона:
— Интэриэһинэй, бырагыраама толору эрээри, саҥа ньымалар, ситим-тэриллэр соччо туттуллубаттар дии саныыбын.
— Үөрэх кэмигэр сахалыы саҥарар үөрүйэххэ болҕомтоҕо ууруллар, сахалыы сатаан саҥарыахха наада.
— Саха тылын үөрэтэр уһуйааччылар билиини биэрэр ньымалара миигин астыннарар, үчүгэй дии саныыбын. Мин санаабар, саамай интэриэһинэй үөрэх ньымата «Практикум по литературе» диэн паараҕа, биһиги онно араас сорудахтары фантазия көмөтүнэн толорорбут, ону таһынан саха литэрэтиирэтин сайдыытын историятын, олоҕу-дьаһаҕы кытта ситимнээн лекция ааҕалларын ордоробун.
— Тиийимтиэ, бибилэтиэкэттэн уларсыахха, кафедраттан ылыахха, атыылаһыахха эмиэ сөп.
Виктория Катанова, ХИФУ 4 кууруһун устудьуона:
— Үөрэхпит бырагыраамата олус интэриэһинэй, сылын ахсын үөрэх былаана тупсарыллар уонна саҥаттан-саҥа ньымалары киллэрэллэр.
— Үөрэх кэмигэр сахалыы саҥарар быраактыка билиҥҥи үйэҕэ үрдүккэ таҕыста дии саныыбын.
— Биһиги уһуйааччыларбыт билиини биэрэр ньымалара олус таһаарыылаах уонна биир тэтиминэн устудьуону кытары үлэлэһэллэр. Миигин олус интэриэспин сэмэнээрдэр, практическай үлэлэр паралара тардаллар, тоҕо диэтэххэ онно бэйэ-бэйэбитин кытары кэпсэтэбит, алтыһабыт.
— Билиҥҥи үөрэх босуобуйалара кырамаатыкаҕа уураллар, онон оҕолор интэриэстэрэ сүтүөн сөп. Онон сибээстээн, быдан оҕо өйдүүрүгэр судургутук суруллуон сөп этэ.
Михаил Новиков, ХИФУ 1 кууруһун устудьуона:
— Үөрэхпит бырагыраамата олус интэриэһинэй, тоҕо диэтэххэ, преподавателлэр үрдүк ньымалары туттар.
— Бүтүн үнүбэрситиэт таһымынан этэргэ ыарахан, бакылтыатыттан тутулуктаах диэхпин сөп.
— ХИФУ уһуйааччыларын араас сатабылларын көрдөрөннөр, устудьуоннар үөрэхтэрин хаачыстыбата куруутун үрдүү турар. Тус бэйэм сэминээрдэри олус сөбүлүүбүн, онно алтыһабыт уонна бэйэ-бэйэни истэбит.
— Хомойуох иһин, элбэх оҕо ыарырҕатар, наһаа элбэх түөрүйэ босуобуйаҕа киирэн турар, ол сабыдыалынан оҕо сылайар.
Сайаана Николаева, ХИФУ 1 кууруһун устудьуона:
— Интэриэһинэй, ити эрээри саҥа ньымалар наһаа туттуллубаттар.
— Уһуйааччылар көннөрөн, сүбэ-ама биэрэллэр.
— Мин үөрэххэ тутан-хабан көрөрдөөх, бырайыак оҥорон үөрэнэрбитин олус сөбүлүүбүн, наар истэн дуу, кэпсээн дуу киэбинэн буолбакка.
— Син тиийимтиэ, элбэхтэ туһаныахха эрэ наада.
Устудьуоннар хоруйдарыгар тус санаам:
Ыйытык көрдөрбүтүнэн, ХИФУ-га саха тылын уонна литэрэтиирэтин үөрэтии – бу академическэй процесс эрэ буолбатах, култуурунай бэйэни билиигэ уонна тус сайдыыга суол буолар. Устудьуоннар бырагыраама дириҥин, быраактыкаҕа туһуланар ньыманы уонна, саамай сүрүнэ, төрөөбүт тыл тыыннаах буолар, күннээҕи кэпсэтии уонна идэтийии сорҕотунан буолар эйгэтин сыаналыыллар. Кинилэр толкуйдара – уһуйааччылар үлэлэрин уонна Саха сирин тылын нэһилиэстибэтин харыстыырга, сайыннарарга бу хайысхалар суолталарын саамай үчүгэй сыанабыла.
Ааптар: Тускуйана Игнатьева
