18 От ыйа 18.07
  • 18°
  • $ 88,09
  • 96,3

Дьокуускайга айар куттаах дьиэ кэргэн үбүлүөйдээх дьоро киэһэни бэлэхтээтэ

15:53, 25 октября 2023
Читайте нас на
Яндекс Новости
ЯДВ

Алтынньы 14 күнүгэр Сергей Афанасьевич Зверев-Кыыл Уола аатынан Үҥкүү тыйаатыра айар куттаах дьиэ кэргэн, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа Алевтина Лукинова уонна Саха аркыастырын муусукаана, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа, аранжировщик, оркестровщик Валерий Ноенохов «Алып тыына» ырыа, үҥкүү, муусука  кэрэ эйгэтин киэһэтэ – улахан кэнсиэр өрө көтөҕүүлээх, үөрүүлээх быһыыга-майгыга буолан ааста. Бу тэрээһини ырыаһыт Алевтина Ивановна төрөөбүтэ 60 сааһыгар, иккиэн кэргэнинээн Валерий Васильевичныын айар үлэлэрэ 30 сылыгар анаатылар.

Үбүлүөйдээх кэнсиэри М.Н.Жирков аатынан муусука кэллиэһин уһуйааччыта, СӨ култууратын туйгуна, ырыаһыт-хомусчут Артур Семенов-Тоҥ Саха бэрт сэргэхтик, сиһилии кэпсээн-ипсээн, иилээн-саҕалаан ыытта.

Алевтина Ивановна отой эдэр сылдьан айар үлэтин Саха судаарыстыбаннай үҥкүү ансаамбылыгар ырыаһытынан-тойуксутунан саҕалаабыта. Соҕуруунан-хотунан, Советскай Союз, төрөөбүт Сахабыт сирин устун элбэхтик гастуруоллаабыта. Онтон ыал буолан, оҕолонон-урууланан тохтуу түһэн баран, 1994 сыллаахха Үҥкүү ансаамбыла статуһун уларытан Үҥкүү тыйаатыра буолан ааттаммыт кэмигэр эмиэ ырыаһытынан киирбитэ. 20 сыл устата элбэх да ырыаны-тойугу толорон, Култуура туйгуна, үтүөлээх артыыска тиийэ үүммүтэ. Валерий Васильевич Ноенохов Саха аркыастыра тэриллиэҕиттэн үлэ үөһүгэр сылдьар. Кини талааннаах мусукаан эрэ буолбатах, ону тэҥэ тыйаатыр репертуарыгар, биллэр саха өрөспүүбүлүкэтин артыыстарыгар уонна народнай аркыастырдарыгар элбэх айымнньыны айар уонна тупсаран онорор. 2016 сыллаахха «Манчаары» испэктээк муусукатын бииргэ үлэлиир аркыастыр муусукааннарын Николай Петровы, Егор Федотовы, Афанасий Томскайы кытары улахан айымньыны айан таһаарбыта.

Улахан кэнсиэри Сергей Зверев-Кыыл Уола Алгыс сиэригэр-туомугар олоҕуран туруорбут «Алгыс» үҥкүүтүнэн астылар.  Саха аркыастыр доҕуһуолунан (дирижер Анюта Иванова) Кыыл Уола Үҥкүүтүн тыйаатырын үҥкүүһүттэрэ турукка киирэн толордулар. Удаҕан оруолун Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэҺитэ Лена Алексеева-Ким бэрт итэҕэтиилээхтик үҥкүүлээтэ.

Ити кэннэ Алевтина Ивановна саха мелодистарын муусукатыгар уонна поэттарын тылларыгар бэйэтэ сөбүлүүр ырыаларын «Ама умнуом дуо?», «Үөрүү ырыата», «Эн эбит аналым»,«Күөрэгэй», «Сайылыкка» үрдүк сценаттан дьиэрэтэн ыллаата. Көрөөччүллэр муҥура суох махтаннылар, ытыс тыаһа тохтообокко тыаһаата.

Ыраах Сунтаартан «Сайылыкка» ырыа ааптара Афанасий Никифоров – Саргын Баҕатаан үөрэн-көтөн, долгуйан үбүлээрдэри ис сүрэҕиттэн үтүө күннэринэн эҕэрдэлээтэ уонна баян үрдүгэр түһэн эҕэрдэ ырыатын дьиэрэттэ. Көрөөччүлэр күүстээх ытыс тыһынан дэлби махтаннылар.

Үбүлүөйдээх дьоро киэһэҕэ Валерий Васильевич оркестрокалаабыт уонна аранжировкалаабыт үҥкүүлэрин сүргүтэн көрдөрдүлэр. Геннадий Баишев туруоруутугар «Эҕэрдэ үҥкүүтэ», Юрий Федоров туруоруутугар «Сапсыыкалаах үҥкүү» эдэр үҥкүүһүттэр толорууларыгар аркыастыр доҕуһуолунан бэрт саҥатык, кэрэтик, чаҕылхайдык көһүннүлэр.

Быйыл Саха аркыастыра төрүттэммитэ 30 сыла. 1000 партитуралаах аркыастыр айар үлэтэ күөстүү оргуйар. Сүрүн дирижер Николай Петров этэринэн, ол репертуар ¼ Валерий Васильевич сыралҕаннаах үлэтэ. Дьоро киэһэҕэ аркыастыр дирижер Анюта Иванова доҕуһуолунан Валерий Ноенохов оркестровкатыгар Виталий Андросов айбыт ырыаларыгар дьүһүйүүнү, Валерий Ноев «Кэргэммэр» айымньылары үрдүк таһымнаахтык толордо.

Алевтина Ивановна төрөөбүт дойдутун, Ньурбатын кытары сибээһин быспакка билсиһэ турар, араас тэрээһиннэргэ кыттар. Ол да курдук бу үтүө-мааны киэһэҕэ Алевтина Ивановнаны эдэр ырыаһыт, биир дойдулааҕа, Өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэхтэр кыайыылааҕа Анна Торохова кэлэн кыттан кэнсиэри киэргэттэ.

Удьуор утума – Алевтина Ивановна улахан кыыһа Алена Давыдова  профессиональнай пианистка. Кини опера уонна балет тыйаатырыгар концертмейстерынан ситиһиилээхтик үлэлии сылдьар. Саамай чугас дьонун үөрүүлээх күнүгэр аркыастыры тэҥҥэ киэҥ эйгэҕэ биллибит Клод Дебюсси «Лунный свет» айымньытын толорон көрөөччү махталын уонна биһирэбилин ылыан-ылла.

Кэнсиэр ыытааччы Артур Семёнов «Хомуска сыыйа тардыы» композицияны бииртэн биир дорҕооннору таһааран, көрөөччүлэри атын эйгэҕэ, куйаар устун турукка киллэрдэ.

Валерий Ноенохов оркестровкатыгар Николай Туласынов айбыт ырыаларыгар дьүһүйүүнү аркыастыр наһаа ис киирбэхтик толордо. Кэнсиэргэ Николай быраата Петр Николаевич убайын айымньыларын аркыастыр толорбутун истэн олуһун долгуйда. Кини үбүлүөйдээх дьиэ кэргэни итиитик эҕэрдэлээтэ уонна бэйэтэ баянынан доҕуһуоллаан көрөөччүлэргэ уонна Алевтина Ивановнаҕа, Валерий Васильевичка анаан истиҥ ырыа бэлэх уунна.

Улахан тэрээһин биир кэрэ түгэнинэн Алевтина Ивановна «Долгуйабын күүтэбин» ырыаны биллиилээх үҥкүүһүттүүн Афанасий Афанасьевтыын дуэтынан толордо.

Кэнсиэр Владимир Литвинов тылларыгар уонна мелодиятыгар «Иэйии вальса» ырыанан түмүктэннэ. Эдэр үҥкүүһүттэр Алевтина Ивановна ырыатыгар хаһан да сааһырбат вальска бэрт чэпчэкитик эригийдилэр.

Улахан кэнсиэри саҕаланыаҕыттан бүтүөр  дылы видеоряд Алевтина Ивановна уонна Валерий Васильевич айар үлэлэрин араас кэрчиктэрин көрдөрдүлэр.

 Үбүлээрдэри Алевтина Ивановнаны уонна Валерий Васильевиһи тыйаатыр салалтата, култуура уонна духуобунас министиэристибэтин аатыттан Бочуоттаах грамоталары, Арассыыйа тыйаатырын Сойууһа, биир дойдулаахтара эҕэрдэлээтилэр, махтаннылар, чөл туругу, чэгиэн-чэбдик доруобуйаны, айар үлэлэригэр ситиһиилэри, баҕа санаалара туола турарыгар баҕардылар!

Вера Черноградская

Следите за самым важным и интересным в Telegram-канале и WhatsApp-группе ЯСИА