Айсен Николаев 2026 сылга өрөспүүбүлүкэҕэ культура сылынан биллэриллибит эйгэ сайдыытын былаанын көрөр мунньаҕы ыытта. Ол туһунан www.sakha.gov.ru сайт суруйар.
Регион баһылыга культура тэрилтэлэрин 2025 сыллааҕы үлэтин түмүгүн үрдүктүк сыаналаата.
«2025 сылга тутаах көрдөрүүлэр ситиһилиннилэр, нэһилиэнньэ астыныытын таһыма куһаҕана суох, культура тэрилтэлэрин дьаһалларыгар сылдьыы ахсаана элбээн, саҥа объектар тутуллан, баар объектарга өрөмүөн ыытылынна. Культура уонна духуобунай сайдыы министерствотыгар уонна культура бары үлэһиттэригэр ааспыт сыл ситиһиилэрин иһин махтаныахпын баҕарабын. Аан бастаан «Сияющий камень» этно-балет иһин үс «Кыһыл Көмүс мааска» ыллылар. «Симфония добра» аан дойдутааҕы конкурс- фестиваль ыытылынна, күрэх кыайыылаахтарыгар олоҕуран Уһук Илин бастакы ыччат симфоническай оркестра тэрилиннэ. Бибилэтиэкэ ситимин үлэтигэр үрдүк сыанабылы биэриэхпин баҕарабын. Саха сиригэр IV норуоттар икки ардыларынааҕы библиотека конгреһын ыытыы үрдүк таһымҥа билиннэ», – диэн Айсен Николаев бэлиэтээтэ.
Манна даҕатан эттэххэ, кини Саха сиригэр култуура сылын биллэрии уонна Олоҥхо үһүс уон сылын бастакы сылын саҕаланыыта саҥа соруктары ууралларын тоһоҕолоон бэлиэтээтэ.
Сыл холбоһуктаах былаанын бырайыага 90 тэрээһинтэн 6 блоктаах, олору төрүттүүргэ бары интэриэстээх биэдэмистибэлэр кыттыылаах стратегическай сессия ыытылынна.
Саха сирин баһылыга көҕүлээһиннэри өйөөн, мунньахха иһиллибит бэлиэтээһиннэри, этиилэри учуоттаан, былааны ситэрэргэ, бырабыыталыстыбаҕа бигэргэтиигэ киллэрэргэ сорудахтаата.
«Култуура сылын биһиги саамай үрдүк таһымҥа ыытыахтаахпыт. Биһиги маны аҥардас эйгэ бэйэтин иһигэр эрэ буолбакка, бастатан туран, культурабыт быйыл уопсастыбабытыгар өссө элбэҕи оҥорор кыахтааҕын туһугар оҥоробут», – диэтэ Айсен Николаев.
«Саха Өрөспүүүлүкэтин норуоттарын материальнайа суох этнокультурнай баайдарын судаарыстыбаннай өйөөһүн туһунан» регионнааҕы сокуону, ону тэҥэ 2036 сылга диэри өрөспүүбүлүкэҕэ культурнай политика стратегиятын ылыныы былааннанар.
Култуура уонна духуобунай сайдыы миниистирэ Афанасий Ноев бэлиэтээбитинэн, култуура сылын тэрээһиннэрэ үгэс буолбут духуобунай — сиэр-майгы сыаннастарын бөҕөргөтүүгэ уонна аныгы ыҥырыылар судургута суох усулуобуйаларыгар уопсастыбаны сомоҕолуурга туһуланар.
Сыл улахан событиеларын ортолоругар Россия президенэ Владимир Путин быһаччы сорудаҕынан тутуллар Музыка Үрдүкү оскуолатын саҥа комплексын уонна эпос уонна искусство Арктическай киинин арыйыы буолар.
Дойду президенэ Владимир Путин көҕүлээбит «Дьиэ кэргэн сыаннастара уонна култуура инфраструктурата» национальнай бырайыак «Дьиэ кэргэн» федеральнай бырайыагын чэрчитинэн федеральнай бюджеттан материальнай-техническэй базаны бөҕөргөтүүгэ, государственнай уонна муниципальнай культура тэрилтэлэрин инфраструктураларын кэлимник саҥардыыга уонна сайыннарыыга 251,55 мөл.солк. көрүлүннэ.
Покровскай куоракка «Саргы түһүлгэтэ» култуура уонна норуот айымньытын Киинэ, Анаабыр улууһун кыраайы үөрэтэр-этнографическай түмэлэ, Саха сиринээҕи Сэбиэскэй Сойуус дьоруойа Ф.М. Охлопков аатынан кыраайы үөрэтэр музей, Национальнай художественнай музей, Национальнай библиотека, Опера уонна балет судаарыстыбаннай тыйаатыра, Саха академическай тыйаатыра капитальнайдык өрөмүөннэниэхтэрэ.
20 муниципальнай культура дьиэтин материальнай-техническэй базатын бөҕөргөтүү көрүллэр. Техническэй хааччыллыы Национальнай художественнай музейга, Аан дойду норуоттарын хомустарын музейыгар уонна киинигэр, Алдан история-кыраайы үөрэтэр музейыгар былааннанар.
Дьокуускай куорат Кииннэммит бибилэтиэкэ тиһигин уонна Мэҥэ Хаҥалас улууһун Нерюнгритааҕы нэһилиэгин бибилэтиэкэтин базатыгар Оҕо культурнай-сырдатар кииннэри тэрийиэхтэрэ. Алдан оройуонун Якокит сэлиэнньэтин бибилэтиэкэтэ, Бүлүү киин бибилэтиэкэтэ, Чурапчы улууһун киин улуустааҕы бибилэтиэкэтэ модельнай буолуохтара.
«Моя Якутия в XXI веке» Бүтүн өрөспүүбүлүкэтээҕи үтүө дьыала хамсааһынын чэрчитинэн Дьааҥы Суордаҕар уонна Кэбээйи Батамайыгар элбэх хайысхалаах култуура кииннэрин, Ленскэй оройуонун Бэчэнчэтигэр культура дьиэтин, Ленскэй оройуонун Нүүйэ сэлиэнньэтигэр культурнай-спортивнай комплекс киллэриэхтэрэ.
Приоритетнай бырайыактарынан ИИ-сервистары уонна уникальнай цифровой коллекциялары тэрийии, «Истиҥ — цифровой голос Саха» диэн сахалыы тылынан тиэкистэри уонна Олоҥхону үрдүк хаачыстыбалаах саҥарыыга анаан искусственнай интеллект национальнай тиһигин киллэрии буолуоҕа. «Культура Якутии» диэн биир цифровой платформаны тэрийиигэ үлэ барар. «Земскэй култуура үлэһитэ» программа государственнай өҥө порталын нөҥүө сайаапка биэрэргэ табыгастаах буолла. РФ цифровой сайдыыга, сибээскэ уонна маассабай коммуникацияҕа министрэ Максуд Шадаев «Типовое решение: программа «Земский работник» диэн көҕүлээһини олоххо киллэрии чэрчитинэн, РФ «Гостех» биир цифровой платформатыгар былааннаммыт дьаһаллары барыларын ситиһиилээхтик түмүктээбиттэрин иһин өрөспүүбүлүкэ бэрэстэбиитэллэригэр махталын биллэрдэ.
«Книжный ветер» II Норуоттар икки ардыларынааҕы фестиваль, Россия эдэр библиотекардарын XII Форума ыытыллыахтара. Олоҥхо үһүс уон сылын Кэбээйи улууһугар “Олоҥхо ыһыаҕа” национальнай бырааһынньыгынан арыйыахтара.
Култуура сылыгар Саха сирин национальнай издательствотын 100 сылын, Саха национальнай театрын 120 сылын, Государственнай академическай нуучча драматическай театрын 135 сылын бэлиэтиэхтэрэ.
Ил Түмэҥҥэ туһаайыытыгар Саха сирин баһылыга Айсен Николаев култуура уонна духуобунай сайдыы министиэристибэтин иннигэр бары муниципальнай тэриллиилэргэ култуура олоҕун көрүҥүн уонна ис хоһоонун тупсарыы соругун туруорда.
Саха сиригэр культура сылын сыала-соруга — культурнай-историческай нэһилиэстибэни харыстааһын, культура уонна искусство айар кыаҕын кэм тыыныгар сайыннарыы, өрөспүүбүлүкэ хас биирдии олохтооҕун, үүнэр көлүөнэ культурнай таһымын үрдэтии.
